Bệnh
gây viêm xương chày ngay phía dưới
đầu gối, chỗ mà dây chằng
rộng gắn vào. Bệnh thường
gặp ở các trẻ trai tuổi từ
10-14. Dấu hiệu đặc trưng gồm
căng cơ, đau và sưng ngay bên dưới
gối và thường đau nhức hơn khi
cử động.
Đá bóng dễ bị bệnh
Osgood- Schlatter.
Vì
sao trẻ bị bệnh?
Ở
độ tuổi đang phát triển, xương
mới được hình thành từ sụn
tiếp hợp nằm ở đầu xương.
Do sụn không chắc khỏe như xương
nên khi lực tác động lên sụn
sẽ làm sưng và đau nhức. Bệnh
là hậu quả của các chấn thương
liên tục do vận động tác động
lên đầu trên của xương chày
tại vị trí gắn kết của gân xương
bánh chè. Những hoạt động
chạy nhảy và gập gối nhiều như
điền kinh, bóng đá, bóng
chuyền, thể dục dụng cụ... làm
cho cơ tứ đầu đùi bị co kéo
nhiều gây áp lực lên gân xương
bánh chè. Gân xương bánh chè bị
kéo rút khỏi vùng bám dính ở
lồi củ xương chày dẫn đến sưng
đau. Có những trường hợp
nặng, gân xương bánh chè kéo căng
đến mức bóc tách khỏi xương
chày.
Triệu
chứng lâm sàng
Bệnh
nhân bị bệnh Osgood-Schlatter có
nhứng triệu chứng: sưng và đau
ở lồi củ trên xương chày, ngay
dưới xương bánh chè; đau tăng
khi vận động, nhất là lúc
chạy nhảy, giảm bớt khi nghỉ
ngơi; các cơ liên quan nhất là cơ
tứ đầu đùi bị co thắt. Tùy
theo tổn thương mà mức độ đau
khác nhau: có trường hợp chỉ
cảm thấy đau nhẹ khi chạy
nhảy; ngược lại nhiều trường
hợp lại đau liên tục làm cho
bệnh nhân suy yếu. Đau kéo dài
từ nhiều tuần đến nhiều tháng,
tái phát nhiều lần cho đến khi
trẻ ngừng tăng trưởng. Thường
gặp bệnh xảy ra ở một bên
gối, nhưng cũng có khi ở cả 2 bên.
Chẩn
đoán bệnh dựa vào triệu
chứng: khám khớp gối thấy sưng,
đỏ, đau; chụp Xquang thấy tổn
thương.
Vị trí tổn thương trong
bệnh Osgood- Schlatter.
Điều
trị như thế nào?
Các
triệu chứng của bệnh thường
được cải thiện dù không điều
trị. Gia đình và bệnh nhân có
thể thực hiện một số biện pháp
tự chăm sóc để giảm phản
ứng viêm và đau như: tạo điều
kiện cho khớp gối được nghỉ
ngơi; chườm nước đá lên vùng
tổn thương sẽ giảm sưng và đau;
bảo vệ khớp gối bằng cách băng
thêm một miếng đệm trên vùng
đau ở đầu gối khi tham gia các
hoạt động thể dục thể thao;
giảm sức ép lên gối bằng đeo
một đai bảo vệ trên gân xương
bánh chè để giảm co kéo lên vùng
gân bám dính với xương chày;
chuyển sang các hoạt động không
liên quan đến chạy nhảy như xe
đạp, bơi lội... cho đến khi
hết đau; chăm sóc vùng chung quanh
gối như duỗi cơ tứ đầu đùi;
giới hạn những động tác gây
ảnh hưởng đến vùng tổn thương
như quỳ, chạy, nhảy... đôi khi
cần phải ngưng hoàn toàn các động
tác ảnh hưởng đến khớp gối
trong một thời gian; nên dùng
nạng cho đến khi khớp gối lành
hẳn thường từ 4 - 6 tuần.
Thuốc có thể dùng để điều
trị là: thuốc giảm đau thông thường
như paracetamol, aspirin hoặc các
thuốc kháng viêm không steroid như
ibuprofen. Một số rất ít trường
hợp, cần phẫu thuật khi các
mảnh xương gãy không lành ở
thời kỳ các xương đã ngưng tăng
trưởng. Nếu cơn đau trở nên
trầm trọng và kéo dài trên một
tháng, ngoài việc không được
hoạt động thể chất năng động,
còn phải cố định trong khung
nhựa từ 6 - 8 tuần. Phương pháp
chữa trị này thường rất hiệu
nghiệm. Nếu trẻ tiếp tục
thực hiện nhẹ nhàng các động
tác thì sẽ có cơ may bệnh không
tái phát cho đến khi chúng trưởng
thành.
Phòng
bệnh
Muốn
phòng bệnh hiệu quả, trẻ cần
nhận biết được các triệu
chứng của bệnh và tự giới
hạn lại cường độ tập
luyện. Các cơ tứ đầu đùi co kéo
sẽ tạo căng thẳng lên gân xương
bánh chè ở vị trí bám dính
của nó vào mỏm củ xương chày,
vì vậy tập các bài tập thư giãn
cơ tứ đầu đùi, gân khoeo và các
cơ bắp chân sẽ giúp phòng
bệnh. Cần khởi động tốt trước
khi tham gia vào các hoạt động điền
kinh và tập các động tác thư giãn
ở giai đoạn sau khi vận động
nặng cũng có tác dụng tốt.
Nếu
đã bị bệnh trẻ cần ngưng
tất cả các hoạt động thể
lực cho đến khi khớp gối lành
hẳn; trường hợp đau ít có
thể tiếp tục vận động nhưng
ở mức độ nhẹ hơn. Cần giải
thích cho trẻ hiểu rằng việc
hạn chế hoạt động chỉ là
tạm thời và sẽ cải thiện sau
khi điều trị kết hợp với
việc thay đổi các hoạt động
thể lực. Bệnh Osgood-Schlatter
chỉ là tạm thời, và sẽ hết
đau sau khi xương trẻ ngừng tăng
trưởng ở độ tuổi trưởng thành.
Theo
SK&ĐS
-