Đề tài nghiên cứu "Thiết kế cấu tạo bàn ghế học sinh tiểu học Hà Nội phù hợp tiêu chuẩn TCVN 7490:2005 và TCVN 7491:2005" thực hiện theo Quyết định 143/2007 của UBND thành phố Hà Nội là một trong số ít những nỗ lực đó.

 

Khi bàn ghế phải làm giường

Theo nghiên cứu của ông Lê Anh Dũng, Giám đốc Công ty cổ phần Thiết bị trường học Việt Nam, người đã dành gần 20 năm đi tìm giải pháp công nghệ để HS được học tập với bàn ghế phù hợp, thì các tiêu chuẩn về bàn ghế HS đã được ban hành từ trước tới nay mới tập trung giải quyết về mặt thông số, kích thước. Mặc dầu chỉ là những tiêu chuẩn rất giản đơn nhưng trên thực tế chúng cũng không được tuân thủ đầy đủ. Khảo sát của đề tài cho thấy, đa số bàn ghế trong các trường được tìm hiểu không đạt các kích thước chức năng theo tiêu chuẩn TCVN 7490:2005 và chưa bố trí được như TCVN 7491:2005 yêu cầu. Kết quả là, theo báo cáo của liên ngành y tế, GD-ĐT, bảo hiểm xã hội,  tỷ lệ HS bị CVCS năm học 2006-2007 là 0,2%.

 

Còn theo kết quả cấp Bộ "Nghiên cứu về bệnh CVCS ở HS phổ thông Hà Nội - thực trạng và giải pháp can thiệp" của TS.BS Trần Thị Mùi (Viện Nghiên cứu dân số và phát triển, Tổng cục Dân số) thì tỷ lệ mắc CVCS ở HS Hà Nội được nghiên cứu (tại 4 quận, huyện Hai Bà Trưng, Cầu Giấy, Sóc Sơn, Gia Lâm) là 18,9%. Đáng lưu ý, HS càng lớp trên càng bị CVCS nhiều hơn, cụ thể khối 1 là 17%, khối 5 là 17,6%, khối 9 là 22,2%. Bác sĩ Mùi cũng chỉ ra 2 yếu tố nguy cơ chủ yếu gây CVCS là tư thế ngồi sai và bàn ghế không phù hợp với HS.

 

Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của bàn ghế mà HS Hà Nội cũng như của nhiều địa phương khác, không phải ở chỗ chiều cao của nó chưa phù hợp với sự phát triển của HS mà là ở việc cấu trúc, kết cấu, vật liệu của nó chưa được tính đến để đáp ứng các yêu cầu mới trong giáo dục.

 

Hiện nay, cấu trúc bàn liền ghế đang được sử dụng phổ biến không tạo điều kiện cho đổi mới phương pháp với những yêu cầu về tăng cường học nhóm, phát huy tính chủ động của HS. Bàn liền ghế nên độ xa, gần không điều chỉnh được, khiến cho HS khó có tư thế ngồi thoải mái. Bàn và ghế phải trở thành giường trong giờ ngủ trưa khi hầu hết HS tiểu học đã bán trú tại trường và lại là bàn ghế "chết" nên không có độ nghiêng cần thiết.

 

Quá trình nghiên cứu thử nghiệm tại Trường Tiểu học Tây Mỗ, các nhà khoa học đã thấy rằng khi mặt bàn phẳng HS ngồi gục đầu nhiều hơn, khi điều chỉnh mặt bàn nghiêng, HS ngồi ngay ngắn hơn. Khi HS được sử dụng loại bàn có thể điều chỉnh thì chúng tự động điều chỉnh mặt bàn nghiêng không cần cô giáo nhắc nhở. Điều đó cho thấy, đây là tư thế thoải mái với các em. Theo nhận định của các nhà khoa học, mặt bàn phẳng là một trong những nguy cơ dẫn đến đốt sống cổ thứ 5 và 6 bị chèn ép, làm tổn thương dây thần kinh điều khiển hệ vận động, làm rối loạn chức năng vận động của tim, phổi, mắt…

 

Có giải pháp công nghệ, thiếu quyết sách

Trước thực trạng trên, việc tìm ra một giải pháp công nghệ sao cho bàn ghế được sản xuất theo công nghệ đó vừa tuân thủ những tiêu chuẩn hiện hành về kích thước và chức năng nhưng phải có sự đổi mới về cấu trúc, kết cấu và vật liệu nhằm bảo đảm các yêu cầu về giáo dục (đổi mới phương pháp), về sức khỏe (hạn chế các bệnh học đường trong đó có CVCS), về xã hội (tổ chức bán trú)… là mục tiêu mà đề tài hướng đến. Kết quả nghiên cứu cho thấy, đã đến lúc HS Thủ đô phải được ngồi học với bộ bàn ghế không chỉ có khả năng thay đổi chiều cao, độ nghiêng mặt bàn mà còn có thể xếp gọn, thay đổi vị trí cho phù hợp với yêu cầu đổi mới phương pháp.

 

Hơn thế nữa, chúng phải được làm bằng những chất liệu thân thiện với môi trường, độ bền cao, không gây độc hại nhưng cũng không góp phần vào việc khai thác gỗ ở rừng. Những bộ bàn ghế ấy vẫn trở thành cái giường trong giờ ngủ trưa nhưng lại phải bảo đảm độ nghiêng bề mặt trong giờ học. Cả ngày ở trường, tư thế ngồi chiếm phần lớn thời gian của HS nên việc cái ghế có tựa, lại phải thoáng lưng cũng là một điều kiện để tạo nên sự tiện nghi cần thiết. Các thông số kỹ thuật khoa học sẽ giúp cho HS có một tư thế ngồi hợp lý, bảo đảm sức khỏe, phòng tránh mệt mỏi, từ đó có hiệu suất cao trong học tập. Ngay cả chỗ để cặp, tưởng là việc nhỏ, nhưng nếu không được tính toán cụ thể cũng sẽ gây những khó khăn cho việc học tập của HS. Móc đầu bàn sẽ vướng và dễ đứt quai; nếu để dưới ngăn thì ngăn phải cao, vướng đầu gối khi ngồi, khiến HS để cặp bừa bãi tạo tính luộm thuộm, thiếu kỷ luật.

 

Những vấn đề trên nếu được trả lời thấu đáo sẽ thay đổi cách nghĩ và cách đầu tư cho một loại đồ dùng học tập, đặc biệt là bàn ghế HS, để tiền mất nhưng tật không mang.

 

Vân Vũ - hanoimoi.com.vn