Thực hiện: Bs Mai Trung Dũng  

Khoa Phục hồi chức năng - Bệnh viện 354.

>> Máy kéo giãn cột sống cổ C6354 đạt giải Nhất Hội thao kỹ thuật sáng tạo tuổi trẻ ngành y tế khu vực Hà Nội lần thứ 22 Năm 2007

>> Máy kéo giãn cột sống cổ C6354 đạt giải khuyến khích Hội thi Sáng tạo kỹ thuật toàn quốc lần thứ 10 Năm 2009 

  

1. Đặt vấn đề.

Kéo giãn cột sống cổ là một phương pháp cơ bản để điều trị thoái hóa và thoát vị đĩa đệm cột sống cổ, do có tác dụng làm giãn cơ tích cực, giãn rộng các khớp đốt sống, và làm giảm áp lực nội đĩa đệm.

1.1. Kỹ thuật kéo giãn cột sống cổ.

1.1.1. Điểm tỳ lực kéo:

Trên hộp sọ hầu như không có những ụ nhô để cho khung treo bám vào, do đó người ta thường sử dụng hai vị trí đểm tỳ là: tay kéo dài phía trước tỳ vào xương hàm dưới và tay kéo ngắn phía sau tỳ vào xương chẩm (Hình 1).

1.1.2. Phương kéo:

- Phương kéo theo mặt phẳng trước sau: chọn phương kéo sao cho làm cột sống hơi gấp ra trước 20-30⁰, làm mở rộng lỗ tiếp hợp (Hình 2).

- Phương kéo theo mặt phẳng bên - bên: trong mặt phẳng bên - bên có thể kéo theo phương kéo thẳng, cũng có thể kéo theo phương kéo thẳng với hộp sọ xoay sang bên không đau hoặc theo phương kéo nghiêng sang bên không đau để làm cho lỗ tiếp hợp bên đau mở rộng thêm [1],[6] (Hình 3).  

1.1.3. Lực kéo:

Lực kéo lần đầu khoảng 7-8kg, các lần sau tăng mỗi lần 0,5kg cho đến khi đạt khoảng 1/5 trọng lượng cơ thể thì duy trì lực này cho đến hết đợt. Thời gian một lần kéo 10-15 phút, mỗi đợi 15-20 ngày.

1.2. Các tư thế kéo giãn cột sống cổ.

1.2.1. Kéo giãn cột sống cổ ở tư thế ngồi. Bệnh nhân ngồi thoải mái trên ghế, phương kéo chếch ra trước 20-30⁰ cho cột sống hơi gấp (Hình 4). Kéo giãn ở tư thế này có thể gây cho bệnh nhân tâm lý sợ và trong khi kéo làm cho bệnh nhân không thoải mái, có thể gây tai biến choáng khi kéo.  

1.2.2. Kéo giãn cột sống cổ tư thế nằm.

Bệnh nhân nằm thoải mái, phương kéo chếch so với mặt giường 20-30⁰ cho cột sống cổ hơi gấp (Hình 4). Tư thế này có thể cho phép bệnh nhân thoải mái không bị gò bó khi kéo.

1.3. Các phương pháp kéo giãn cột sống cổ hiện nay.

Hiện nay, kéo giãn cột sống cổ được sử dụng ở các khoa Vật lý trị liệu - Phục hồi chức năng bằng hai phương pháp chính là: kéo giãn cột sống cổ bằng hệ thống máy kéo và kéo giãn bằng lực đối trọng từ các quả cân.

1.3.1. Kéo giãn bằng hệ thống máy kéo kỹ thuật số:

Là phương pháp kéo bằng động cơ và được điều khiển tự động bằng kỹ thuật số (Hình 5).

- Ưu điểm:

+ Cho phép sử dụng cả chế độ kéo liên tục hay ngắt quãng và có thể điều chỉnh lực kéo một cách dễ dàng.

- Nhược điểm:

+ Không cho phép kéo tư thế chếch được.

+ Sự tăng giảm lực kéo tương đối nhanh có thể gây các triệu chứng do kích thích chuỗi hạch giao cảm cổ sau.

+ Giá thành cao.

1.3.2. Phương pháp kéo thủ công:

Là phương pháp dùng lực đối trọng của các quả cân để tạo trọng lực kéo (Hình 6).  

- Ưu điểm: Là phương pháp đơn giản có thể áp dụng được ở nhiều nơi.

- Nhược điểm:

+ Kỹ thuật viên phải mất công sức tháo lắp các quả cân.

+ Phải theo dõi thời gian thụ động.

+ Phương pháp thủ công có thể gây tâm lý không yên tâm đối với bệnh nhân.

Trong cả hai phương pháp nói trên vẫn chưa có phương pháp nào cho phép thay đổi phương kéo một cách rộng rãi.

Xuất phát từ những mặt hạn chế của các phương pháp kéo giãn cột sống cổ nói trên, chúng tôi tiến hành đề tài “Thiết kế máy kéo giãn cột sống cổ tự động” nhằm mục đích:

- Cải tiến thay thế hệ thống lực đối trọng bằng các quả cân thành hệ thống lực đối trọng có thể vận hành tự động và cho phép tăng giảm lực chậm để hạn chế kích thích giảm cảm trong khi kéo.

- Cải tiến hệ thống truyền lực cho phép thay đổi phương kéo theo hướng ra trước và chếch bên một cách thuận tiện.

2. Kỹ thuật kéo giãn cột sống cổ bằng máy kéo tự động C6354.

3. Hiệu quả và hướng phát triển.

3.1. So sánh máy kéo giãn cột sống cổ tự động C6354 với máy kéo TM300 ITO:

3.1.1. Các tính năng tương đương:

- Có thể cài đặt cân nặng, thời gian kéo và vận hành một cách tự động.

- Có nút bấm an toàn bệnh nhân.

3.1.2. Các tính năng ưu việt hơn:

- Tăng giảm lực chậm tạo cảm giác thoải mái và yên tâm đối với bệnh nhân.

- Cho phép thay đổi các phương kéo tuỳ ý theo yêu cầu điều trị, đặt biệt là phương kéo chếch sang bên.

- Có thể tiến hành kéo giãn cột sống cổ cả ở tư thế ngồi và tư thế nằm.

3.2. Hiệu quả kinh tế xã hội.

- Máy C6354 được thiết kế đơn giản, giá thành rẻ, chỉ khoảng 20 triệu/máy so với các máy nhập ngoại khoảng 150 triệu đồng.

- Khả năng áp dụng rộng rãi do nhu cầu điều trị các bệnh cột sống cổ ngày càng tăng cao. Có thể sử dụng ở các đơn vị y tế cơ sở.

3.3. Kết quả thực hành điều trị.

Tổng kết 189 ca kéo giãn cột sống cổ bằng máy tự động C6354 trong 15 tháng (5/2006-7/2007).

- Tổng số lần kéo: 1625 lần, trung bình 8,6 lần/1 bệnh nhân.  Tất cả các lần kéo đều an toàn, không có lần nào xảy ra tai biến.

- Trong lúc kéo bệnh nhân cảm thấy dễ chịu hơn máy kéo do tốc độ tăng lực và giảm lực chậm.

- Sơ bộ kết quả:     Tốt (đỡ đau >80%):        91 ca = 48,1%.

                             Khá (đỡ đau 70-80%):     70 ca = 37%

                             TB (đỡ đau 50-70%):      19 ca = 10,1%

                             Kém (đỡ đau <50%):       9 ca   = 4,8%

4. Kết kuận.

Máy kéo giãn cột sống cổ do chúng tôi nghiên cứu thiết kế và chế tạo có nhiều tính năng vượt trội so với chức năng kéo cột sống cổ của các máy nhập ngoại. Máy thiết kế đơn giản, giá thành rẻ, có thể áp dụng rộng rãi, đặc biệt rất phù hợp với các đơn vị y tế cơ sở nơi không có điều kiện trang bị các máy đắt tiền.  

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.     Caillet R, biên dịch Lê Vinh - Đau cổ và đau tay - NXB Y học, Hà nội, 2002.

2.     Dương Xuân Đạm - Vật lý trị liệu đại cương-Nguyên lý và thực hành - NXB Văn hóa thông tin, Hà nội, 2004.

3.     Học viện quân y - Bệnh học thần kinh dùng cho cao học, sau đại học - Hà Nội, 1994.

4.     Học viện quân y - Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng-Giáo trình giảng dạy đại học và sau đại học - NXB Quân đội nhân dân, Hà nội, 2004.

5.     Hội Phục hồi chức năng Việt Nam - Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng - NXB Y học, Hà Nội, 1995.

6.     Hồ Hữu Lương - Thoái hóa cột sống cổ và thoát vị đĩa đệm - NXB Y học, Hà nội, 2006.

7.     Joel A. DeLisa and Bruce M.Gans - Rehabilitation Medicine: Principles and Practice- Lippincott-Raven Pulishers, Philadelphia, 1998.  

>> Đường tới ước mơ (Sức Khoẻ Đời Sống)

>> Người nâng tầm "máy kéo đốt sống cổ" (Quân Đội Nhân Dân) 

>> Một thầy thuốc thiết kế thành công máy kéo giãn đốt sống cổ (Nhân Dân)

>> Thoải mái khi kéo dãn đốt sống cổ (Khoa Học & Đời Sống)

>> Bệnh viện 354 cải tiến máy kéo giãn đốt sống cổ (VTC5)