Phụ: - Tăng dịch thừa khí thang
- Tân gia hoàng long thang
“Thương hàn lục thư”
- Tổ thành:
|
Đại hoàng |
2-4 đc |
Đương quy |
2-4 đc |
|
Mang tiêu |
3-5 đc |
Cát cánh |
1-2 đc |
|
Hậu phác |
1-2 đc |
Cam thảo |
1 đc |
|
Chỉ thực |
2-4 đc |
Sinh khương |
1 lát |
|
Nhân sâm |
2-3 đc |
Đại táo |
3 quả |
- Cách dùng: Ngày uống 1 tễ, sắc với nước, chia làm 2 lần uống.
- Công dụng: Phù chính công tà.
- Chủ trị: Thực chứng ở Dương minh phủ, mất ở công hạ, ngực bụng cứng đầy, bí ỉa hoặc đi ỉa không dễ, vừa có phá sốt, miệng khát, nói mê, tình trạng toàn thân suy nhược, tinh thần uỷ mỵ là chính hư tà thực, người tuổi già tắc ruột, ruột tê bại thể lực suy nhược.
- Giải nghĩa của phương: Phương này là Đại thừa khí thang gai vào dược vật ích khí (Nhân sâm), dưỡng huyết (Đương quy) ở tổ thành. Khương, Táo trong phương là lấy hòa vị điều trung có lợi chỗ phát huy công năng thăng thanh giáng trọc của trường vị. Do đó tổ thành của phương này tuy có chia ra làm 2 mặt là tả hạ công tà và ích khí, dưỡng huyết, hòa vị, thuộc về phép công bổ kiêm thí, nhưng đó là trọng điểm ở công hạ mà không ở bổ. Phù chính bổ hư, chỉ là vì có công ở trục tà ra ngoài, thuốc tả hạ mới có thể phát huy tác dụng. Nguyên tắc cơ bản là đã xác định chữa thực chứng ở cơ thể người suy yếu.
- Cách gia giảm thường dùng: Phương này dùng thích hợp với người bệnh khí huyết hư nhược mà có Dương minh phủ thực chứng, hoặc không chữa chạy mà tổn thương khí huyết. Nhưng ở trên lâm sàng tình huống cụ thể của số người bệnh này thường thấy biểu hiện khác nhau: có người khí hư là chủ mà thấy mặt nhợt nhạt, thần mệt, ngắn hơi, hám ngủ, rêu lưỡi dầy trơn, lúc đó phải dùng nặng Nhân sâm, Bạch truật; Khi nôn mửa nghiêm trọng, có thể dùng Bán hạ, nước gừng; Có người tân dịch hao tổn là chủ, mà thấy hỏa lên, vật vã, lưỡi hồng sáng, nôn khan, lúc đó có thể dùng thêm Sinh địa, Mạch môn, Huyền sâm, là dược vật tư âm dưỡng dịch, bỏ đi loại thuốc khổ táo là Hậu phác, Chỉ thực. Trong “Ôn bệnh điều biện” thang tăng dịch thừa khí cũng là phương tễ đại biểu của tư âm công hạ. Nếu thấy khí âm lưỡng hư, có thể lấy Ssam, Địa cùng dùng. Tân gia hoàng long thang tức là phương tễ thuộc loại này. ở trên lâm sàng có thể căn cứ vào tình huống cụ thể mà tuyển chọn sử dụng.
- Phụ phương:
1. Tăng dịch thừa khí thang: Huyền sâm, Mạch môn, Sinh địa, Đại hoàng, Mang tiêu. Trị thực chứng ở Dương minh phủ mà âm hư thương tân.
2. Tân gia hoàng long thang: Huyền sâm, Mạch môn, Sinh địa, Đương quy, Hải sâm, Nhâm sâm, Cam thảo, Khương trấp, Đại hoàng, Mang tiêu. Có thể gia giảm ứng ở khí âm lưỡng thương, chính hư, tà thực, của Dương minh phủ thực chứng. Trong phương có một vị thuốc Hải sâm nhất loạt giảm bỏ không dùng.
- Chủ trị: Vị hỏa miệng hôi, đầu đau, thấp nhiệt vướng ở trung gây ra bụng trướng, đại tiện thất thường, thấp nhiệt đi xuống làm thành đái buốt đau và da dẻ mẩn ngứa ẩm.
