“Kim quỹ yếu lược”
- Tổ thành:
Phòng kỷ 3-5 đc Đình lịch tử 3-5 đc
Tiêu mục 1-2 đc Đại hoàng 2-3 đc
- Cách dùng: Nguyên là hoàn tễ, hiện làm thang tễ, sắc với nước chia làm 2 lần uống.
- Công dụng: Công trục thủy ẩm, lợi niệu thông tiện.
- Chủ trị: Phương này nguyên chữa đàm ẩm, nước chảy ở trong ruột có tiếng óc ách, bụng trướng mà miệng lưỡi khô táo. Trước mắt thường dùng ở nước trong ngực hoặc nước trong bụng mà gây ra ho hen đầy trướng, hoặc do đàm tỏa ho hen đưa đến mặt phù chân sưng, trên biện chứng thuộc về thủy ẩm đình trệ của thực chứng.
- Giải nghĩa của phương: Phương này là phương tễ đại biểu để chữa chứng do thủy ẩm đình lưu mà gây ra xuyễn, ho, sưng, đầy tức. Phòng kỷ, Tiêu mục ở trong phương có tác dụng lợi niệu. Đình lịch tử, tả phế giáng khí, khử đàm hành thủy, kiêm có tác dụng lợi thủy và hoãn hạ. Đại hoàng có tác dụng tả hạ. Tác dụng tổng hợp của phương tễ là khổ tân tuyên tiết, làm cho thủy khí theo đái ỉa chia ra mà tiêu đi, để tiêu trừ các chứng hen, ho, thũng, đầy tức.
- Cách gia giảm thường dùng: Phương này rất là thường dùng trên lâm sàng, cách gia giảm cũng rất nhiều. Khái quát lại trên đại thể có mấy loại như sau:
+ Khi lấy chứng hậu ho hen làm chủ, có thể hợp với Tam ảo thang để khai tiết phế khí.
+ Nếu lấy đờm dãi tảo thịnh ở trên phế, có thể hợp với Tam tử thang (tên cũ là Tam tử dưỡng tân thang) là để hóa đàm hạ thủy.
+ Nếu khi sử dụng lấy thủy thũng làm chủ, có thể hợp với Ngũ linh tán là để phân lợi thủy thấp.
+ Nếu khi lấy đều trướng làm chủ, có thể thêm vào Hậu phác, Binh lang, Chỉ thực, Thanh bì để hành khí khoan trung.
+ Nếu người bệnh thể hư, trung khí bất túc, có thể gia vào Đảng sâm, Bạch truật, Hoàng kỳ để ích khí hành thủy.
