“Thương hàn luận”
- Tổ thành:
|
Bán hạ |
1,5-3 đc |
Cam thảo |
1-2 đc |
|
Hoàng cầm |
1,5-3 đc |
Hoàng liên |
1-1,5 đc |
|
Can khương |
1-1,5 đc |
Đại táo |
4-6 đc |
|
Nhân sâm |
2-4 đc |
|
|
- Cách dùng: Ngày uống 1 tễ, sắc với nước chia làm 2 lần uống.
- Công dụng: Hòa vị giáng nghịch, khai kết, tán bĩ.
- Chủ trị: Công năng trường vị mất diều độ, hàn nhiệt giúp nhau kết lại, dưới tim có hòn cứng mà không thấy đau, ruột kêu, đi ỉa dễ, nôn ác, không nghĩ đến ăn uống, rêu lưỡi trơn mà hơi vàng.
- Giải nghĩa của phương: Phương này là Tiểu sài hồ thang bỏ Sài hồ, Sinh khương gia vào Hoàng liên, Can khương mà thành, có tác dụng hóa thấp nhiệt, hòa trường vị, là một loại trị pháp tân khai khổ giáng, hàn ôn cùng dùng, bổ tả kiêm thí. Phàm thấp nhiệt lưu luyến ở trung tiêu, trường vị vận hóa thất thường, hàn nhiệt đến lẫn lộn, hư thực cùng thấy, đều có thể dùng phương này trị liệu. Bán hạ, Can khương tân ôn, tán hàn, hóa ẩm. Hoàng cầm, Hoàng liên khổ hàn, tiết nhiệt táo thấp. Cay đắng hợp lại mà dùng có tác dụng giáng nghịch dứt nôn, tiêu hòn cục. Nhân sâm, Cam thảo, Đại táo ích khí hòa trung, làm cho hàn nhiệt cùng điều, trường vị được hòa, thăng giáng trở lại như thường, thì các chứng hòn cứng, nôn mửa, ỉa dễ cũng có thể được hòa giải.
- Cách gia giảm thường dùng: Phương này giảm lượng dùng của Can khương, thêm Sinh khương tên là Sinh khương tả tâm thang, gia Sinh khương để tán thủy khí, kiêm có thể dứt nôn. Phương này gia nặng lượng dùng Cam thảo, tức là Cam thảo tả tâm thang, gia nặng Cam thảo mục đích ở bổ trung ích khí, trị vị khí hư nhược, khí uất thành cục, chủ trị cơ bản giống phương này.
Gần đây có lấy:
Can khương 3 đc
Hoàng liên 1 đc
Hoàng cầm 2 đc
Cam thảo 1,5 đc
Làm cơ sở để chữa hoắc hoạn thổ tả, nếu hàn chứng hơi nặng, tễ lượng của Hoàng liên và Hoàng cầm cần tăng gấp lên. Nôn mửa nghiêm trọng gia Bán hạ 3 đồng cân, Sinh khương 3 đồng cân. Tứ chi lạnh ngắt nghiêm trọng gia thêm Phụ tử 3-6 đồng cân. Đái ít, bí đái thêm Tướng quân can (tức là Tất xuất: con dế mèn bỏ chân và cánh) 5 con, Thông thiên thảo 3 đồng cân. Vật vã nghiêm trọng thêm Sơn tra 3 đồng cân, Đậu kỹ 4 đồng cân. Chuột rút gia Tàm sa 3 đồng cân, ý dĩ nhân 1 lạng. Đau bụng nghiêm trọng gia Ngô thù du 1 đồng cân. Rêu lưỡi trắng trơn gia Hậu phác 1,5 đồng cân, Thương truật 3 đồng cân. Tuỳ chứng gia giảm lấy được kết quả chữa như ý muốn, ý của phương tương tự như phương này.
