“Hòa tễ cục phương”
- Tổ thành:
|
Bạch chỉ |
3 lạng |
Trần bì |
6 lạng |
|
Xuyên tiêu |
3 lạng |
Chỉ sác |
6 lạng |
|
Cam thảo |
3 lạng |
Ma hoàng |
6 lạng |
|
Phục linh |
3 lạng |
Thương truật |
24 lạng |
|
Đương quy |
3 lạng |
Can khương |
4 lạng |
|
Nhục quế |
3 lạng |
Cát cánh |
12 lạng |
|
Thược dược |
3 lạng |
Hậu phác |
4 lạng |
|
Bán hạ |
3 lạng |
|
|
- Cách dùng: Lượng dùng của tán tễ kể trên là nguyên ở trong sách, mỗi lần uống 3 đồng cân, lấy 3 lát gừng sống sắc uống. Hiện tịa thường dùng thang tễ, có thể đổi thàh lượng thường dùng, sắc với nước, chia làm 2 lần uống.
- Công dụng: Ôn trung tán hàn, phát biểu tiêu tích.
- Chủ trị: Nội thương do ăn đồ sống lạnh, ngoại cảm hàn thấp, đau đầu, đau mình, sợ lạnh rõ rệt, phát sốt nhè nhẹ, ngực bụng trướng đau, nôn mửa, không muốn ăn uống, phụ nữ hành kinh bụng đau.
- Giải nghĩa của phương: Phương này có thể tiêu 5 thứ tích: Hàn, thực, khí, huyết, đàm, cho nên tên là Ngũ tích tán. Trong phương có Ma hoàng, Bạch chỉ phát hãn, giải biểu. Can khương, Nhục quế ôn tung tán hàn, vì hàn tích mà lập ra. Chỉ xác, Hậu phác tiêu bĩ trừ đầy, vì thực tích mà lập ra. Hậu phác, Trần bì hành khí; Cát cánh và CHỉ xác một thăng một giáng, có lợi cho vận hành khí cơ, vì khí tích trệ mà lập ra. Đương quy, Xuyên khung, Thược dược (Xích) hoạt huyết hóa ứ, vì huyết tích ứ mà lập ra. Thương truật, Hậu phác táo thấp vận tỳ; Bán hạ, Trần bì, Phục linh lý khí hóa đàm, vì đàm tích tụ mà lập ra. Lại thêm Cam thảo hòa trung, hợp lại mà thành phương ôn trung tán hàn, biểu lý song giải, khí huyết đồng trị, đàm thực kiêm tiêu.
- Cách gia giảm thường dùng: ứng dụng lâm sàng phương này không cần thiết dùng cả phương, có thể tuỳ chứng gia giảm. Nếu biểu hàn nặng có thể dùng Nhục quế thay Quế chi, biểu chứng không rõ, có thể bỏ Ma hoàng, Bạch chỉ. Lý hàn nặng có thể gia Ngô thù đau. Dương hư tự ra mồ hôi có thể giảm bớt thuốc phát biểu, mà dùng thêm Phụ tử. Thương thực có thể gia Sơn tra, Lục khúc, Mạch nha. Dùng ở đau bụng hành kinh có thể bỏ thuốc phát biểu thêm Chế Hương phụ, Diên hồ sách.
