Hội chứng chuyển hóa và bệnh tim mạch, đái tháo đường

(ĐTĐ) – Các nhà nghiên cứu vẫn còn đang đi tìm nguyên nhân gây ra tình trạng kháng insulin. Có thể do gen và do một số yếu tố từ môi trường gây ra, đặc biệt là tình trạng thừa cân và lối sống tĩnh tại thiếu vận động.
 

Không phải tất cả các chuyên gia đều nhất trí định nghĩa về hội chứng chuyển hóa hoặc thậm chí coi đó là tình trạng bệnh lý riêng biệt. Các nhà y học đã nói về hội chứng này từ nhiều năm nay với nhiều tên gọi như hội chứng X, hội chứng đề kháng insulin.

Yếu tố nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa

Tuổi: Nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa tăng lên với tuổi, tỷ lệ mắc bệnh < 10% ở lứa tuổi 20, tăng lên đến 40% ở lứa tuổi 60. Tuy nhiên, các dấu hiệu báo trước hội chứng chuyển hóa có thể thấy ở tuổi niên thiếu.

Chủng tộc: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và các nước nói tiếng Tây Ban Nha, người châu Á dường như hay có nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa hơn các chủng tộc khác.

Béo phì: Chỉ số khối cơ thể (BMI) – là số đo của cơ thể dựa trên chiều cao và cân nặng. BMI > 23, tình trạng béo bụng với dáng người dạng quả táo (không phải dạng quả lê) làm tăng nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa.

Tiền sử đái tháo đường: Nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa cao hơn ở người có tiền sử gia đình có người bị đái tháo đường týp 2 hoặc bản thân có tiền sử bị đái tháo đường khi mang thai.

Các tình trạng bệnh lý khác làm tăng nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa: Tăng huyết áp, hội chứng buồng trứng đa nang ảnh hưởng đến hệ thống sinh sản và hormon sinh dục nữ.

Hội chứng chuyển hóa và bệnh tim mạch, đái tháo đường

Các cơ quan người bình thường (trái), rối loạn của các cơ quan trong hội chứng chuyển hóa ở người béo phì (phải).

Tại sao chúng ta cần biết về hội chứng chuyển hóa?

Vì hội chứng chuyển hóa làm tăng nguy cơ mắc đái tháo đường nếu người bệnh không thay đổi thói quen sống có hại để điều chỉnh tình trạng đề kháng insulin và đường huyết cứ tiếp tục tăng cao.

Vì cholessterol máu cao và tăng huyết áp trong hội chứng chuyển hóa sẽ góp phần tạo nên mảng xơ vữa trong thành động mạch, mảng xơ vữa này làm cho động mạch bị cứng lên và hẹp lại, từ đó dẫn đến đột quỵ tim và não.

Những việc mà người bệnh cần làm để chuẩn bị gặp bác sĩ

Thời điểm người bệnh cần gặp bác sĩ để được tư vấn

Ðó là khi mỗi người trong chúng ta thấy mình có ít nhất một yếu tố cấu thành nên hội chứng chuyển hóa nêu trên như tăng huyết áp, cholessterol máu cao, thân hình có dáng quả táo… Gặp bác sĩ để xem có cần phải xét nghiệm để tìm các thành phần khác của hội chứng chuyển hóa hay không và để biết những điều nên làm, tránh cho bệnh nặng thêm.

Khi hẹn khám phải hỏi xem có cần nhịn ăn trước đó không, có cần làm xét nghiệm đường máu khi đói trước khi đến khám không.

Viết ra tất cả các triệu chứng đã trải qua, kể cả các triệu chứng dường như không phải vì nó mà bạn đi khám bệnh.

Viết ra các thông tin cá nhân chủ chốt, kể cả các stress chủ yếu hoặc những thay đổi gần đây trong cuộc sống. Nếu bạn đang theo dõi đường máu hoặc huyết áp tại nhà thì hãy mang bản theo dõi đó theo.

Liệt kê các thuốc đã dùng kể cả vitamin và thuốc bổ.

Ghi rõ tiền sử gia đình. Đặc biệt cho bác sĩ biết có ai cùng huyết thống bị đái tháo đường hoặc bị đột quỵ hay không.

Đi cùng thành viên trong gia đình hoặc một người bạn nếu có thể. Họ có thể bổ sung một điều gì đó mà bạn quên hoặc bỏ sót.

Điều trị và phòng bệnh

Thể dục đều đặn 30 – 60 phút mỗi ngày với cường độ vừa phải như là đi bộ.

Giảm cân: Giảm 5 – 10% trọng lượng cơ thể giúp làm giảm nồng độ insulin, giảm huyết áp, giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường.

Chế độ ăn uống lành mạnh: Hạn chế chất béo có hại, tăng cường rau, hoa quả, cá và các loại hạt.

Ngừng hút thuốc lá: Thuốc lá làm tăng đề kháng insulin.

Khuyến cáo của Hội Tim mạch Hoa Kỳ về xử trí hội chứng chuyển hóa

Mục đích hàng đầu của xử trí lâm sàng hội chứng chuyển hóa là giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và mắc đái tháo đường týp 2. Tiếp đó, việc điều trị hàng đầu là làm giảm các yếu tố nguy cơ tim mạch quan trọng như ngừng hút thuốc lá, giảm cholesterol máu, điều trị tăng huyết áp và điều trị đái tháo đường.

Để quản lý trước mắt và lâu dài các yếu tố nguy cơ thì việc điều chỉnh lối sống là can thiệp hàng đầu để giảm các yếu tố nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa. Việc can thiệp để điều chỉnh các thói quen có hại cho sức khỏe bao gồm:

Giảm cân nặng để đạt được cân nặng lý tưởng (BMI 18,5 – 22,9kg/m2).

Tăng cường hoạt động thể lực, với đích cần đạt là phải hoạt động thể lực mức độ vừa phải ít nhất 30 phút mỗi ngày trong hầu hết các ngày trong tuần.

Có thói quen ăn uống tốt cho sức khỏe như ăn ít chất béo bão hòa, ít cholesterol.

Dự án Quốc gia phòng chống bệnh tăng huyết áp Viện Tim mạch Việt Nam
Nguồn Suckhoedoisong.vn

(Lưu ý: Việc đáp ứng với các liệu trình điều trị, máy, thiết bị trợ giúp là khác nhau tùy thuộc cơ địa mỗi người !
Những thông tin y học trên website chỉ mang tính tham khảo, bạn không được tự ý áp dụng nếu chưa được sự chỉ dẫn của thầy thuốc !)

Có thể bạn quan tâm