In bài này
Lượt xem: 4215

 

Cơ chế gây bệnh của hội chứng đau lưng do tâm lý

Hiện nay, những hiểu biết thông thường đều cho rằng phần lớn đau lưng là do những hư hao hoặc sai lệch về mặt cấu trúc vật chất của cơ thể, nhất là khi mặc định nầy được củng cố bằng những “bằng chứng hiển nhiên” qua hình ảnh được chụp CT hoặc MRI của sự vôi hóa hoặc thoát vị của một vài đốt sống. Ðến đây, người bệnh sẽ rất dễ dàng nhớ lại, hoặc một lần vấp ngã ở chân cầu thang, lần đá banh bị va chạm 2 năm trước, lúc nâng phụ một bao tải và bị cụp lưng dạo nọ, thậm chí nhiều người còn đổ lỗi cho... thoái hóa cột sống vì hay thủ dâm từ thời còn niên thiếu! Trong nhiều trường hợp, chính những phán quyết và “bằng chứng” nầy đã làm tăng thêm những nỗi lo âu, ám ảnh, những dồn nén về mặt tâm lý, nguyên nhân của hầu hết những cơn đau mỏi ở vùng lưng, vai, cổ.

Thật ra, nhiều nghiên cứu đã cho thấy thoát vị đĩa đệm, gai cột sống là những biểu hiện thoái hóa tự nhiên giống như tóc bị bạc, da bị nhăn và hiếm khi gây ra đau! Ông Sensei Adam Rostocki, tác giả quyển sách “Chữa dứt điểm bệnh đau lưng” [i] đã cho rằng (1) hầu hết các trường hợp thoát vị đĩa đệm, gai cột sống đều không có triệu chứng biểu hiện và (2) 75% trường hợp thoát vị, gai cột sống không gây đau.

Theo Tiến Sĩ John E. Sarno, hầu hết những trường hợp đau mỏi là do nguyên nhân về tâm lý; ông gọi căn bệnh đau mỏi là hội chứng đau mỏi cơ do tâm lý (Tension Myosity Syndrome), gọi tắt là TMS. Cuộc sống càng nhiều áp lực, nhiều khó khăn, con người càng dễ bị tác động xấu bởi stress. Những cảm xúc thù hận, giận dữ, căng thẳng hoặc lo âu trong môi trường làm việc, trong đời sống gia đình hoặc học đường đều có thể làm xáo trộn hệ thần kinh trung ương. Mạch máu co lại khiến máu không lưu thông đủ đến vùng có liên quan, một số cơ, thần kinh hoặc dây chằng thiếu oxy, gây cảm giác đau.

Những trường hợp điển hình

Một trường hợp điển hình về đau lưng TMS được ông Sarno ghi lại như sau.

Bệnh nhân nam 29 tuổi có tiền sử đau thắt lưng và đau dọc theo chân phải. Hai tháng trước, người bệnh đã được chụp cắt lớp và được xác định là đau do thoát vị đĩa đệm, được đề nghị ngưng vận động mạnh và phải tiến hành phẫu thuật. Là một vận động viên bóng rổ, anh rất chán nản trước sự chẩn đoán, nhất là khi được cho biết tương lai sẽ không còn được tham gia các môn thể thao có cường độ cao.

Anh không chấp nhận phẫu thuật. Ngược lại, vẫn tập các bài tập thể dục và vẫn tiếp tục chơi bóng rổ như trước. Thời gian nầy tình trạng bệnh vẫn giữ nguyên, không tiến triển cũng không xấu đi. Tuy nhiên anh vẫn canh cánh nỗi lo bệnh sẽ nặng thêm bất cứ lúc nào. Ðây cũng là lúc anh đến gặp Bác Sĩ Sarno. Ông xác định không có dấu hiệu tổn thương thần kinh ở chân. Trắc nghiệm nâng chân ở cả 2 chân đều gây cảm giác đau ở mông phải. Như thường xảy ra ở những trường hợp TMS, người bệnh cảm thấy đau khi có áp lực đè lên những vùng cơ mông, cơ lưng dưới, cơ vai và cơ 2 bên cổ. Ông cho rằng đau gây ra do TMS chớ không phải do đĩa đệm sai vị trí. Người bệnh được giải thích cặn kẽ, được tham gia chương trình điều trị không dùng thuốc và khỏi đau trong vòng vài tuần. Gặp lại 12 năm sau, anh vẫn khỏe mạnh và vẫn là một vận động viên bóng rổ.

Tài liệu của ông Sarno cũng ghi lại một nghiên cứu trên một nhóm gồm 109 bệnh nhân đau lưng đã được xác định là thoát vị đĩa đệm qua chụp CT và MRI. Trong đó, qua giải thích và điều trị không dùng thuốc, 96 người (88%) đã khỏi bệnh, không còn đau, cử động không hạn chế; 11 người (10%) bệnh biến chuyển tốt nhưng còn hơi đau, cử động còn bị giới hạn; có 2 người không kết quả.

Ðiều trị

Trong việc điều trị đau lưng thuộc TMS, Bác Sĩ Sarno đặc biệt đề cao “liệu pháp hiểu biết” (knowledge therapy). Khi bệnh nhân được giải thích và hiểu rằng cơn đau không phải do những lệch lạc về cấu trúc vật chất mà chỉ là một hiện tượng tâm lý, không có thật, thì tự khắc cơn đau sẽ biến mất. Ông cho rằng TMS là một dạng bệnh hystery. Ðau mỏi ở đây là một cơ chế tự nhiên của cơ thể giúp bộ não quên đi những cảm xúc, những ký ức không mong muốn. Ông cho biết một số người đau lưng TMS chỉ cần đọc xong quyển sách [ii] của ông, hiểu ra bản chất của vấn đề cũng đã tự khỏi được bệnh. Giống như một người gặp phải ác mộng, sợ đến toát mồ hôi. Khi tỉnh dậy hiểu ra mình vừa chiêm bao tự khắc mọi sợ hãi hoặc đau đớn gì cũng không còn.

Tuy nhiên, trên thực tế, không phải mọi trường hợp TMS đều được hóa giải dễ dàng như vậy. Nhiều trường hợp bệnh mà nguyên nhân ức chế tâm lý đã bắt nguồn từ thời thơ ấu hoặc thậm chí xa hơn. Edgar Cayce (1877-1945) là một người Mỹ có khả năng chữa bệnh thông qua khả năng tự thôi miên để tìm lại tiền kiếp và truy ra nguyên nhân của một số căn bệnh dai dẳng, bất trị. Những ký lục do hội ARE (Association for Research and Enlightment) lưu giữ ở Virginia, Mỹ với khoảng 14,000 trường hợp bệnh lý đã cho thấy một số căn bệnh đã bắt nguồn từ những ức chế tâm lý từ một kiếp trước.

Nói chung, ngoài việc hiểu rõ cơ chế của căn bệnh, người bệnh có thể thực hành một số biện pháp không dùng thuốc gồm những phương pháp thở và một số động tác yoga thích hợp để vừa trực tiếp làm giãn nở mạch máu, tăng cường lưu thông khí huyết đến vùng đau, vừa điều hòa thần kinh giao cảm, giúp thư giãn để xóa dần những ức chế từ tiềm thức và lập trình lại bộ não.

Giao tiếp giúp kéo dài tuổi thọ

Ðối với những người cao tuổi, thường tham gia các hoạt động xã hội, vui chơi không liên quan đến vận động thể lực cũng có giá trị hạ thấp các nguy cơ bệnh tật hoặc tử vong ngang với các hình thức vận động thân thể.

Theo ước tính của các nhà khoa học, do hệ quả của thời kỳ bùng nổ sinh sản sau Thế Chiến Thứ II, tỷ lệ số người trên 65 tuổi sẽ tăng gấp đôi trong vài thập niên tới. Chẳng hạn ở Mỹ, số người trên 90 tuổi sẽ gia tăng từ l triệu người năm 1999 lên đến 10 triệu vào khoảng năm 2050. Trong khi các chánh sách xã hội không bắt kịp được đà gia tăng nầy, một nghiên cứu trên quy mô rộng do Tiến Sĩ Thomas Glass và cộng sự ở trường Ðại Học Harvard thực hiện đã cho thấy các hoạt động xã hội, vui chơi cũng có giá trị làm chậm sự lão hóa và hạ thấp nguy cơ bệnh tật hoặc tử vong ngang với các hình thức vận động thân thể. Kết quả nầy đặc biệt có ý nghĩa đối với những người cao tuổi vì lý do già yếu hoặc vì một lý do nào khác không thể hoặc không thích vận động.

Nghiên cứu được tiến hành trên 2,761 người nam và nữ từ 65 tuổi trở lên trong thời gian kéo dài 13 năm. Các hoạt động xã hội bao gồm sinh hoạt giao tiếp với cộng đồng như đi nhà thờ, đi quán ăn, đi mua sắm, đi xem phim, tham dự các sự kiện thể thao, chơi cờ, chơi bài, cùng nhau nấu ăn, hoạt động từ thiện, và cũng không loại trừ đi làm việc có trả lương. Những nhà nghiên cứu thuộc trường Ðại Học Harvard cho biết trên tạp chí British Medical Journal “Trong số những người cao tuổi kém năng động thì những người thường tham gia các hoạt động giao tiếp sống lâu hơn những người không tham gia những hoạt động nầy.”

Một cuộc khảo sát khác, qua theo dõi dữ liệu của 2,812 người trên 65 tuổi trong khoảng 12 năm cho thấy tình trạng suy giảm trí nhớ tăng lên gần gấp đôi ở những người sống lẻ loi so với những người có mối liên hệ thường xuyên với bạn bè, người thân, với tổ chức tôn giáo hoặc tham gia đều đặn các sinh hoạt giao tiếp xã hội. Nói chung, những hình thức hoạt động nầy chỉ có ý nghĩa rất nhỏ về mặt thể lực, không đủ để thay thế cho các phương pháp thể dục. Tuy nhiên, nó có giá trị ngang với vận động thể lực khi xét đến tác động lên tuổi thọ. Do đó, thay vì đi bộ trong vườn, tập thể dục trên máy tập ở nhà, hiệu quả sẽ gấp đôi nếu người già tham gia các sinh hoạt thể dục, vận động mang tính cộng đồng ở các câu lạc bộ dưỡng sinh, công viên, sân vận động để cùng tập luyện, vận động, vui chơi và chia xẻ. Ông Glass còn đặc biệt lưu ý “Những người ít hoạt động, vốn xem việc vận động là một thách thức hoặc khó khăn, sẽ cảm thấy dễ chịu hơn khi vận động là cơ hội để gặp gỡ và giao tiếp.”

Ông Glass thú nhận là ông chưa biết rõ điều gì ở các hoạt động này đã giúp kéo dài tuổi thọ. Tuy nhiên ông tin chắc rằng việc tham gia các sinh hoạt cộng đồng đã tạo ra sự thay đổi ở não theo một cách nào đó làm chậm tiến trình lão hóa và ảnh hưởng tốt đến hệ miễn dịch, làm tăng sức đề kháng. Sẽ dễ hiểu hơn nếu nhìn vấn đề theo quan điểm chỉnh thể. Khi về già, cơ thể phản ứng mạnh hơn và phục hồi chậm hơn đối với các biến cố gây stress. Ðiều nầy làm cho các quá trình hư hoại xảy ra nhanh hơn trên các cơ quan tim, phổi, thận và cả bộ não. Sống hòa hợp và được chia xẻ làm nhẹ đi các hệ quả nầy.

Ngoài ra, thân và tâm là một thể thống nhất. Tư tưởng có vai trò quan trọng trong các quá trình vật lý. Tư tưởng đi trước hiện tượng, tạo ra hiện tượng và có thể thay đổi hiện tượng theo chiều hướng tích cực hoặc tiêu cực tùy theo ý chí của mỗi người. Trong những tình huống khẩn cấp, khi phải đối phó với hiểm nguy, con người thường có thể làm được những điều kỳ diệu, nâng nặng hơn, chạy nhanh hơn hoặc nhảy cao hơn, những điều mà trong điều kiện bình thường cơ thể không làm được. Chính tư tưởng, ý chí đã tạo nên sự kỳ diệu. Người nào nghĩ rằng mình đã “về hưu”, không thể vận động như trước, sức khỏe suy yếu, trí óc không được nhanh nhạy, không còn giúp ích gì được cho con cháu, cho cộng đồng. Tư tưởng nầy sẽ tạo nên đúng con người như vậy, dẫn đến bệnh tật và lão hóa. Ngược lại, một người tích cực nghĩ rằng mình còn hữu dụng cho gia đình, cho xã hội, còn phải nuôi dạy con cháu nên người, cần hoạt động, cần tiếp xúc, còn có những nghĩa vụ nhất định với cộng đồng. Tư tưởng nầy sẽ tạo nên một con người năng động và một tinh thần minh mẫn để làm được những điều họ mong muốn.

Thực tế cho thấy một số người bệnh ung thư nặng nhưng có tinh thần lạc quan, có sinh hoạt giao tiếp và động cơ sống tốt thường sống được lâu hơn nhiều so với những bệnh nhân sống cô độc, ít giao tiếp, chia xẻ, nhất là khi người bệnh nghĩ rằng mình chỉ là người sống tạm, đang chờ ngày ra đi.

Những cuộc nghiên cứu này cho thấy, bên cạnh các sinh hoạt xã hội, người cao tuổi cũng nên trì hoãn việc nghỉ hưu, có thể bằng cách khai thác các cơ hội làm việc bán thời gian hay làm việc thiện nguyện, cũng như theo học các khóa học cho người lớn tuổi. Những việc này giúp sống tích cực và khỏe mạnh hơn.

Thường đi ra ngoài, sống hòa hợp, giao tiếp và chia xẻ là những liều thuốc quý giá đối với tất cả người già.

 

Bạn đánh giá: 0 / 5

Ngôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lựcNgôi sao không hiệu lực