Chú ý khi dùng thuốc nhức nửa đầu

(ĐTĐ) –  Nhức nửa đầu là một bệnh lý mạch máu thần kinh, mạn tính, biểu hiện bằng những cơn nhức đầu cấp trầm trọng kèm theo hiện tượng buồn nôn, nôn.

 

Gần đây nghiên cứu sâu hơn người ta thấy: Bình thường các kênh ion trong các nhân amimegic ở cuống não có chức năng điều hòa các luồng thần kinh đi vào não, tác động lên mạch máu não. Khi chức năng các kênh ion này bị rối loạn thì thông qua tác dụng của thần kinh, mạch máu não cũng bị rối loạn theo, đưa đến những cơn nhức nửa đầu. Từ trên nghiên cứu về cơ sở thần kinh và lâm sàng của bệnh, người ta đưa ra một họ thuốc mới có tính chọn lọc trên thụ thể serotonin là nhóm thuốc triptan.

Triptan có 3 cơ chế tác dụng: làm co thắt mạch máu não, ức chế thần kinh ngoại biên, ức chế dẫn truyền nơron thứ hai thuộc phức hợp tam thoa – cổ. Cho đến nay chưa phân định rõ cơ chế nào là quan trọng nhất. Nhưng với những cơ chế tổng hợp này, thuốc có hiệu quả lớn trong việc kiểm soát các cơn nhức nửa đầu, làm thay đổi chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nhóm thuốc này có nhiều biệt dược như sumatriptan, rizatriptan, naratriptan, zolmitriptan, almotriptan… và danh sách ngày một dài thêm… Với một loại thuốc cụ thể như sumatriptan, chất được tìm ra đầu tiên, người ta phân tích kết quả trên 24.089 người dùng, đã đi đến kết luận: “Với liều mỗi ngày 100mg có 59% số bệnh nhân chuyển từ đau nặng, đau vừa sang đau nhẹ hoặc không đau trong hai giờ, 20% không còn đau trong hai giờ, kéo dài tới 24 giờ không phải dùng thuốc giảm đau. Có 6% bị tác dụng phụ ở thần kinh trung ương, 1,9% bị tác dụng phụ ở hệ tim mạch”. Các thuốc khác được tìm ra sau này, phần lớn đều cho kết quả khá hơn, nhưng mỗi thuốc có một độ dung nạp và độ phù hợp với người bệnh khác nhau. Triptan là tên chung quen gọi của cả nhóm thuốc, còn khi thầy thuốc chỉ định một loại thuốc cụ thể thì sẽ có hướng dẫn cách dùng riêng.
Thuốc có các dạng bào chế: tiêm, uống, ngậm, khí dung. Ða số người bệnh điều trị tại nhà thích dùng dạng uống.

Nhóm thuốc này có các tác dụng phụ về tim mạch không lợi cho một số người. Thí dụ, một loại thuốc trong nhóm là rizatriptan, không được dùng cho các trường hợp như: thiếu máu cục bộ tim (đau thắt ngực, có tiền sử nhồi máu cơ tim, thiếu máu cục bộ thầm lặng có bằng chứng); co thắt động mạch vành (đau thắt ngực prinzmetal); huyết áp tăng không được kiểm soát; các bệnh tim mạch đáng kể khác; nhức nửa đầu ở đáy sọ của người liệt nửa người. Thuốc cũng không được dùng cho người mới dùng các thuốc chủ vận 5HT1, nấm cựa gà, đang dùng hoặc mới ngừng thuốc trầm cảm IMAO chưa đầy hai tuần.
Phải thận trọng khi người bệnh bị rối loạn chức năng gan, thẩm phân, thai nghén, mẹ nuôi con bú. Phải thận trọng khi dùng chung với các thuốc ức chế nắm bắt seretonin chọn lọc (SSRI).

Các thuốc trong cùng nhóm triptan cũng có những chống chỉ định tương tự song mức độ không hoàn toàn giống với thuốc cụ thể trên.

Như vậy phải khám xét có mắc các bệnh nằm trong chống chỉ định của nhóm thuốc triptan hay không mới quyết định dùng thuốc đó được. Người cao tuổi (đàn ông trên 40 tuổi, phụ nữ sau mãn kinh), người béo mập, tiểu đường, cholesterol cao, nghiện thuốc lá rất có thể bị những bệnh phải kiêng hay thận trọng dùng triptan nói trên. Tác dụng phụ trên tim mạch là một trở ngại đối với một số, tuy đối với số đông người dùng khác, triptan là nhóm thuốc tốt. Hiện đã có các nghiên cứu nhằm tìm các loại thuốc mới, ít ảnh hưởng đến tim mạch (như loại mang mã số LY334370) nhưng còn phải chờ đợi.

Khi lên cơn đau thì người bệnh không thể nào đi khám, khi hết cơn đau khám không thấy các triệu chứng. Vì lẽ này, người bệnh thường tự mua thuốc chữa đau đầu thông thường để dùng. Nhức nửa đầu là một bệnh mạn tính, thời gian dùng thuốc kéo dài. Trong thời gian đó mức độ bệnh có thay đổi, đồng thời người bệnh cũng có thể mắc thêm một bệnh khác nên việc khám ban đầu để được kê đơn và tái khám trong từng thời kỳ để điều chỉnh thuốc là rất cần thiết. Hiện có nhiều phương pháp thăm khám hiện đại hơn song việc ghi chép các cơn đau, các lần phải bỏ việc vì đau để trình bày với thầy thuốc sẽ góp một phần quan trọng trong việc xác định mức độ bệnh.

Theo Sức khỏe & Đời sống

Có thể bạn quan tâm

Bài viết của: Bs Mai Trung Dũng
BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) | Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 | Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
1043 bài viết