Tứ nghịch tán

“Thương hàn luận”

-Tổ thành:        Phụ tử                    2-4 đc

                       Can khương          1-2 đc

                       Cam thảo   1-2 đc

– Cách dùng: Nhất loạt ngày uống 1 tễ, sắc với nước, chia làm 2 lần uống.

– Công dụng: Hồi dương cứu nghịch, ôn trung chỉ tả.

– Chủ trị: Âm hàn thịnh ở trong, dương khí suy vi, tứ chi nghịch lạnh, ỉa ra cốc (thức ăn cơm gạo), nát, hoặc ra mồ hôi lạnh, nôn mửa đau bụng, mạch trầm hoặc nhỏ như tơ muốn đứt, rêu lưỡi trắng trơn.

– Giải nghĩa của phương: Phương này là phương tễ đại biểu của hồi dương cứu nghịch. Phụ tử cay nhiều nóng nhiều, là yếu dược hồi dương khử hàn, tác dụng ở toàn thân, là sức nhanh chóng mà chẳng ở lâu. Can khương ôn trung án hàn, tác dụng ở trường vị, đánh mạnh (cường kình) mà giữ lâu. Do đó, tiền nhân nói rằng: “Phụ tử chạy mà không giữ, Can khương giữ mà không chạy” (Phụ tử tẩu nhi bất thủ, Can khương thủ nhi bất tẩu), hai thứ thuốc cùng phối thì tác dụng hồi dương càng rõ thêm. Cam thảo cam hoãn, nói chung có tác dụng tư dưỡng âm dịch, có thể hòa hoãn tính mạnh mẽ của Khương, Phụ, phát huy thêm tác dụng hồi dương cố thoát. “Thương hàn luận” cấp cứu vong dương, thường lấy Tứ nghịch thang làm chủ phương. Trước hết là đi ỉa dễ mà dẫn đến vong dương thì ứng dụng rất nhiều. Phương này cùng dùng Khương Phụ đối với chứng ỉa dễ mà vong dương tự nó càng thích hợp.

Nếu thấy mặt hồng, vật vã là chứng “chân hàn giả nhiệt”, khi uống dùng phương này nên để mát thuốc mà uống là hợp, đó là nói: “Trị hàn dĩ nhiệt, lương nhi hành chi”. Không thế thì có thể ngược lại tăng táo ở trên có lúc sẽ đến mức miệng mũi ra máu.

– Cách gia giảm thường dùng: Tứ nghịch gia Nhân sâm thang là phương này gia Nhan sâm, trị dương khí suy vi, khí huyết đều suy, sợ lạnh, mạch vi, gia Nhân sâm để ích khí huyết mà mạch trở lại. Lại gia Thục địa, Đương quy tên là Lục vị hồi dương ẩm trị bệnh nhiệt tích trong đó âm dịch hao tổn trước, vong dương sau, cho nên ở trong hồi dương cứu nghịch thêm Đương quy, Thục địa để giúp âm dịch.

Có thể bạn quan tâm

Bài viết của: Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm
Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm | 589 Hoàng Hoa Thám, Ba Đình, Hà Nội | Phụ trách chuyên môn: BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) |Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 |Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
1448 bài viết