Tiêu tễ đại cương

Tiêu tễ là dùng dược vật tiêu đạo, tiêu tán, nhuyễn kiên hóa tích, một loại phương tễ tiêu trừ một số vật chất có hại trong người. ở trong “Bát pháp” thuộc về “Tiêu pháp”.

Phạm vi ứng dụng của tiêu tễ rộng rãi, ví thử như: chưng giả, bĩ khoái, tích thực, súc thủy, kết thạch, loa lịch, đàm hạch, (có cục ở bụng, có báng, thức ăn tích lại, nước chứa lại, sỏi, tràng nhạch, hạch đàm) và ung thư mới dấy lên, đều có thể sử dụng tiêu pháp để chữa. Nhưng ở trong chương này chỉ chọn những phương tễ thuộc tiêu thực đạo trệ, bài trừ sỏi mật, tiêu tán tràng nhạc, còn lại thì phân ra xem ở các chương tiết có quan hệ như Trục thủy tả hạ, Hoạt huyết hóa ứ, Lợi thủy thống lâm và trị ung thường.

Tổ thành của Tiêu tễ ngoài thuốc tiêu đạo để tiêu thực tích, dùng thuốc phát tná để tiêu ung thư ra, nhất loạt theo nguyên tắc “Kiên giả tiêu chi”. Cai gọi là “Tiêu” là ý nghĩa trục chậm bóc đi yếu và tiêu mài, bởi vì chưng giả, bĩ khoái, kết thạch, loa lịch, đàm hạch hình thành tính rắn đã lâu, tiêu tán cái đó phải có một quá trình, dùng thuốc chỉ nên nhuyễn kiên tiêu tích, tiêu từ từ tán chậm, nếu dùng tễ mạnh công gấp, thì tích chưa tiêu mà chính khí đã bị tổn thương. Cho nên tễ hình của Tiêu tễ thường sử dụng hoàn tễ để tiện uống lâu dài, chữa chầm chậm, mỗi lần uống lượng dùng cũng rất ít.

Tác dụng của tiêu tễ tuy so với các tễ tả hạ là trung hòa, nhưng hóa cảnh lại là tễ khắc phạt, thuộc ở phạm trù “công pháp”. Đối với chứng hư nhược cần phải công bố kiêm thí, đồng thời sử dụng bổ ích tễ, hoặc ở trong tiêu tễ phối dụng thuốc bổ, trong tiêu kiêm bổ, là trị pháp thường dùng khử tà mà không thương chính.

Chương tiêu tễ là bao quát 3 mặt: Tiêu thực đạo trệ, Bài trừ sỏi, Tiêu tán tràng nhạc và u bướu.

Bảo hòa hoàn là chuyên phương tiêu thực, Chỉ truật đạo trệ hoàn, Mộc hương binh lang hoàn lấy hành khí đạo trệ làm chủ, chủ yếu là dùng ở trường vị thấp nhiệt đến trệ, ỉa chye, lỵ, đau bụng, lý cấp hậu trọng.

Chỉ truật hoàn Chỉ truật thang tiêu bĩ kiện tỳ, tuy thuộc tiêu trệ nhưng trong tiêu có bổ, có thể dùng để trị sa dạ dày.

Hoãn tiêu sỏi mật lấy Tiêu thạch phàn thạch tán làm hay; ở khoảng lúc phát tác chứng sỏi mật, dùng để hoãn giải chứng trạng và bài trừ sỏi mật thì lấy Đảm đạo bài thạch thang làm hợp; Đến ở tiêu tán hoặc bài trừ sỏi đường tiết niệu, có thể xem thêm phương tễ lợi thủy thông lâm, chứng sỏi đường tiết niệu.

Có thể bạn quan tâm

Bài viết của: Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm
Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm | 589 Hoàng Hoa Thám, Ba Đình, Hà Nội | Phụ trách chuyên môn: BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) |Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 |Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
1448 bài viết