Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gốiChấn thương gối là một trong những thương tích hay gặp nhất trong thể thao, lao động và sinh hoạt. Nếu không được chẩn đoán, xử trí đúng đắn, kịp thời, chấn thương gối dễ để lại những hệ quả phiền toái cho người bệnh, ảnh hưởng đến chức năng vận động của khớp.

I. Đại Cương

– Chấn thương gối là một trong những thương tích hay gặp nhất trong thể thao, lao động và sinh hoạt. Nếu không được chẩn đoán, xử trí đúng đắn, kịp thời, chấn thương gối dễ để lại những hệ quả phiền toái cho người bệnh, ảnh hưởng đến chức năng vận động của khớp.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

– Khớp gối là một khớp bản lề, lớn nhất cơ thể, nằm ngay dưới da, bao gồm đầu dưới xương đùi, đầu trên xương chầy và xương bánh chè. Các thành phần này được kết nối với nhau bởi hệ thống các dây chằng, bao khớp, trong đó quan trọng nhất là dây chằng chéo trước và dây chằng chéo sau. Hai dây chằng này giữ cho đầu trên xương chầy và đầu dưới xương đùi không bị trượt theo chiều trước sau khi khớp gối vận động.

– Ngoài ra hệ thống dây chằng bên trong và dây chằng bên ngoài giữ cho gối không bị trượt sang bên. Lót giữa lồi cầu đùi (hình cầu) và mâm chầy (phẳng) là sụn chêm trong và sụn chêm ngoài, làm gia tăng diện tiếp xúc, phân bố đều lực tác động lên gối.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

II. Các Tổn Thương Thường Gặp

1. Chấn thương dây chằng chéo trước (Anterior cruciate ligament)

– Dây chằng chéo trước (ACL) bám từ lồi cầu xương đùi tới diện trước mâm chầy, giữ cho mâm chày không bị trượt ra trước và xoay trong. Tổn thương dây chằng chéo trước thường gặp khi nhảy cao chân tiếp đất trong tư thế không thuận, hoặc xoay người chuyển hướng đột ngột trong khi bàn chân giữ nguyên. Gồm bó trước và bó sau ngoài.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

– Khoảng một nửa số bệnh nhân bị tổn thương dây chằng chéo trước khớp gối có kèm theo các tổn thương khác như rách sụn chêm, bong sụn khớp, tổn thương các dây chằng khác của khớp (dây chằng chéo sau, dây chằng bên…).

– Nguyên nhân:

+ Chấn thương trực tiếp vào mặt trước gối (cú va chạm trong tình huống cản bóng, tai nạn giao thông).

+ Đang chạy, dừng đột ngột và chuyển hướng nhanh chóng.

+ Xoay người sang phía đối diện trong lúc bàn chân giữ nguyên

+ Cú nhảy cao, rơi một chân tiếp đất trong tư thế không thuận

– Hình ảnh MRI:

+ Mất liên tục các sợi xơ

+ Khối giống như mây (Cloud-like mass)

+ Chảy máu và phù

+ Thường vị trí đứt ở chỗ bám của dây chằng chéo trước ở xương chày hoặc ở đoạn 1/3 trên của dây chằng chéo ở sát đoạn trong hố liên lồi cầu

+ Khi rách hoàn toàn: co kéo các sợi xơ, các sợi ở thấp nằm ngang.

+ Khi rách bán phần: dây chằng còn nguyên vẹn, tăng tín hiệu.

– Phân độ tổn thương:

+ Type I (48%): Tăng kích thước dây chằng. Tăng tín hiệu dây chằng trên cả T1W và T2W.

+ Type II (21%): Dây chằng nằm ngang, gập góc. Phần bám trên bị giật đứt.

+ Type III (18%): Không quan sát thấy dây chằng chéo trước. Nếu không quan sát thấy trên cả 3 hướng cắt thì chẩn đoán xác định.

+ Type IV (11%): Mất tính liên tục của dây chằng.

+ Type V (2%): Dây chằng có phương thẳng đứng so với bình thường do giật đứt đầu bám dưới.

{gallery}xquang/mri-khop-goi/dc-cheo-truoc{/gallery}

2. Chấn thương dây chằng chéo sau (Posterior cruciate ligament)

– Nếu như dây chằng chéo trước giữ cho mâm chầy không bị trượt ra trước và xoay trong thì dây chằng chéo sau (PCL) lại giữ cho mâm chầy không bị trượt ra sau và xoay ngoài. Tổn thương dây chằng chéo sau có thể gặp đơn thuần (38%), nhưng thường phối hợp với các tổn thương khác (56%).

– Đứt dây chằng chéo sau hiếm gặp.

– Có 2 thể: giật đứt chỗ bám vào xương chày hoặc điểm bám trên. Đứt giữa dây chằng.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

– Nguyên nhân:

– Lực đập trực tiếp vào đầu trên xương chầy (tai nạn giao thông, chấn thương thể thao).

– Ngã khi gối gấp.

– Cú sút mạnh nhưng hụt bóng.

{gallery}xquang/mri-khop-goi/dc-cheo-sau{/gallery}

3. Tổn thương dây chằng bên chày (Medial collateral ligament)

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

– Dạng cẳng chân quá mức, thường liên quan đến cơ chế vặn xoắn, gây nên tổn thương của một phần hoặc hoàn toàn dây chằng bên chày. Có thể bong điểm bám đùi hoặc điểm bám chày của dây chằng.

– Tổn thương vặn xoắn của khớp gối thường được chú ý. Đau thường xuất hiện ở mặt trong khớp gối. Trường hợp tổn thương nặng, có thể có tràn dịch khớp gối. Khớp gối có thể bị yếu ở vị trí tổn thương dây chằng.

– Dạng tổn thương rách, dập, bong:

{gallery}xquang/mri-khop-goi/dc-ben-chay{/gallery}

4. Tổn thương dây chằng bên mác (Lateral collateral ligament)

– Tổn thương dây chằng bên mác thường đi kèm với các tổn thương của các cấu trúc xung quanh như gân cơ khoeo hoặc dải chậu chày.

– Bong cực trên của chỏm xương mác và tổn thương thần kinh mác chung có thể gặp. Đau và yếu có thể xuất hiện ở mặt ngoài của khớp gối. Tụ máu trong khớp gối có thể có.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

{gallery}xquang/mri-khop-goi/dc-ben-mac{/gallery}

5. Tổn thương gân bánh chè (Patellar tendon)

{gallery}xquang/mri-khop-goi/gan-banh-che{/gallery}

6. Tổn thương sụn chêm (Medial meniscus & Lateral meniscus)

– Là tổn thương hay gặp nhất ở khớp gối trong chấn thương thể thao, ngoài ra khá thường gặp do tai nạn giao thông.

– Sụn chêm là một tấm sụn rất chắc chắn có hình chữ ‘C‘ (sụn chêm trong) và hình chữ “O” (sụn chêm ngoài), nằm lót giữa hai mặt khớp xương đùi và xương chày. Sụn chêm có tác dụng làm hấp thụ và phân phối lực tác động lên gối và góp phần giữ vững gối. Ngoài ra sụn chêm lấp đầy khe khớp, ngăn không cho màng hoạt dịch và bao khớp tràn vào khe khớp.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

– Nguyên nhân: Sụn chêm có thể bị dập, rách, vỡ do gối xoay vặn đột ngột quá mức, hay khi gối gập, duỗi quá độ, làm cho hai mặt khớp xương đùi và xương chày nghiền ép sụn chêm ở giữa. Tổn thương sụn chêm trong thường gặp nhiều hơn tổn thương sụn chêm ngoài (gấp 5 lần).

– Tiểu chuẩn chẩn đoán:

+ Tăng tín hiệu sụn chêm

+ Xuất hiện trên 2 lát cắt liên tiếp

+ Bất thường hình dáng sụn chêm

=> Phân loại rách sụn chêm:

+ Rách dọc

+ Rách ngang

+ Rách chéo

+ Rách phức tạp

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

=> Tổn thương sụn chêm trong (Medial meniscus)

{gallery}xquang/mri-khop-goi/sun-chem-trong{/gallery}

=> Tổn thương sụn chêm ngoài (Lateral meniscus)

{gallery}xquang/mri-khop-goi/sun-chem-ngoai{/gallery}

=> Kén sụn chêm (Meniscus cyst): là ổ đọng dịch, liên quan tới rách sụn chêm, thường ở sụn chêm trong.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

=> “Dấu hiệu 2 dây chằng chéo” (Double PCL sign / Double ACL sign): 

Dấu hiệu này có giá trị chẩn đoán chính xác rách sụn chêm kiểu quai xô (bucket handle tear). Sừng sau sụn chêm trong là phần dễ chấn thương nhất trong chu trình chuyển động của khớp gối nên các rách sụn chêm trong quai xô điển hình thường bắt đầu từ vị trí rách sừng sau và sau đó kéo dài ra thân và phía trước. Do đó, sự di lệch của phần sụn chêm rách thường sẽ nằm trước dây chằng chéo sau và sau dây chằng chéo trước tạo nên dấu hiệu nổi tiếng là “Double PCL sign”. Sự tổn thương rách quai xô của sụn chêm trong bắt đầu từ sừng trước làm cho phần sụn chêm rách sẽ di lệch ra trước dây chằng chéo trước và do đó tạo nên hình ảnh 2 dây chằng chéo trước (“Double ACL”) trên phim cộng hưởng từ.

{gallery}xquang/mri-khop-goi/2-day-chang{/gallery}

– Độ I: Tăng tín hiệu dạng ổ trong sụn chêm.

– Đội II: Tăng tín hiệu dạng đường trong sụn chêm.

– Độ III: Tăng tín hiệu dạng đường lan đến bề sụn chêm (mặt khớp).

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

=> Biến thể giải phẫu & cạm bẫy chẩn đoán:

{gallery}xquang/mri-khop-goi/bien-the{/gallery}

=> Sụn chêm uốn cong

{gallery}xquang/mri-khop-goi/sun-chem-uon-cong{/gallery}

=> Sụn chêm bị bật gốc: mảnh phía sau bị bật về phía trước, tăng kích thước sừng trước, sừng trước đôi.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

=> Lồi sụn chêm: sụn chêm bị đẩy lồi ra khỏi mâm chày. Sụn chêm trong > 3mm, sụn chêm ngoài > 1mm.

Hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

=> Rách sụn chêm mất vững:

+ Rách có mảnh dời > 1 mặt phẳng

+ Rách phức tạp

+ Rách dài > 9mm

+ Rách tỏa vòng lớn

+ Rách gốc sụn chêm

7. Tổn thương sụn khớp

– Sụn khớp là phần sụn bao phủ đầu xương đùi và xương chầy ở trong khớp. Sụn khớp có tính chất trơn, nhẵn, cho phép gối cử động nhẹ nhàng, đồng thời chịu được sức nặng, giảm chấn động và phân bố lại lực đè ép lên mặt khớp. Sụn khớp không có mạch nuôi, không có đầu mút thần kinh, nên khi sụn khớp bị tổn thương không có khả năng tự liền.

– Tổn thương sụn khớp thường kết hợp với tổn thương dây chằng chéo trước, chiếm 20% – 70% các trường hợp lỏng gối mãn tính.

– Nguyên nhân là do lực tác động từ bên ngoài lên mặt khớp quá nhanh làm bong, vỡ sụn, hoặc do gối xoay và chịu sức nặng lớn, đột ngột. Tổn thương sụn khớp lớn, mảnh sụn có thể tạo thành dị vật khớp, gây kẹt khớp.

8. Tổn thương xương

– Dập phù tủy xương (bone contusion / bone marrow edema): đánh giá trên T1W, T2W và xóa mỡ (Fatsat hoặc Stir).

{gallery}xquang/mri-khop-goi/phu-tuy-xuong{/gallery}

– Gãy xương

{gallery}xquang/mri-khop-goi/gay-xuong{/gallery}

– Phân loại tổn thương xương dưới sụn (Velet)

+ Type A: đụng dập bè xương xốp

+ Type B: gãy xương dưới sụn

+ Type C: biến dạng xương dưới sụn

{gallery}xquang/mri-khop-goi/tt-xuong-duoi-sun{/gallery}

9. Dịch máu khớp gối (Hemarthrosis)

{gallery}xquang/mri-khop-goi/dich-mau-khop-goi{/gallery}

10. Phù nề mô mềm quanh khớp (edema soft tissues)

{gallery}xquang/mri-khop-goi/phu-ne-mo-mem{/gallery}

Album hình ảnh MRI chấn thương khớp gối

{gallery}xquang/mri-khop-goi/album{/gallery}

Tài liệu tham khảo

* MRI of Anterior Cruciate Ligament Injuries and Associated Findings in the Pediatric Knee – Jeffrey S. Prince, Tal Laor and Judy A. Bean

* A Biomechanical Approach to MRI of Acute Knee Injuries – Peter J. MacMahon and William E. Palmer

* How I Diagnose Meniscal Tears on Knee MRI – Arthur A. De Smet

* MRI trong chấn thương khớp gối – Th.s Phạm Hữu Khuyên – BV Việt Đức

Nguồn Xray.vn

Có thể bạn quan tâm

Bài viết của: BS Mai Trung Dũng
Biên tập: BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) | Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 | Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
2863 bài viết