Qúa tải và cơ chế chấn thương trong thể thao

Sân bãi 

Sân bãi thể thao liên quan tới nguyên nhân của tổn thương trong thể thao. Tần suất xảy ra tổn thương thay đổi đáng kể với sân bãi tennis khác nhau (Nigg và Denoth, 1980). Trong nghiên cứu hơn 2000 trường hợp (1trường hợp = 1 vận động viên trong 6 tháng) tần suất đau thường thấp hơn đáng kể đối với hai loại sân bãi cho phép có độ trượt (đất sét và cát tổng hợp) so với 4 loại sân bãi không có độ trượt (mặt tổng hợp, rải nhựa đường, thảm bọc nỉ và lưới tổng hợp). Tần suất tổn thương xảy ra đối với những bề mặt không cho phép có độ trượt tối thiểu thì 200% cao hơn so với tần suất tổn thương đối với hai loại bề mặt có độ trượt. Do đó, ma sát dường như là yếu tố quan trọng đối với nguyên nhân tổn thương trong thể thao. 

Sân bãi

Tần số đau và tổn thương (%)

F(bề mặt i) : F(đất) (%)

Đất sét

2,2

100

Cát tổng hợp

3,0

136

Sân bãi tổng hợp

10,7

486

Nhựa đường

14,5

659

Nỉ

14,8

673

Phên sắt tổng hợp

18,0

818

Bảng 9.2. Tần suất và tổn thương của vận động viên chơi tennis trên 6 sân bãi khác nhau để so sánh với toàn bộ số vận động viên tennis chơi trên sân bãi đặc biệt; F(sân) là tần suất xảy ra đau và tổn thương ở sân bãi đặc biệt, và F(đất) là tần suất đau và tổn thương trên bãi đất sét.

Các nghiên cứu hồi cố dài hạn đối với tần suất tổn thương ở các hoạt động thể thao khác nhau đã được công bố do hiệp hội các vận động viên các trường học (NCAA) (1990-1991). Các thống kê thu được từ cơ sở dữ liệu hồi cố, gồm hàng triệu lần thực hành hay thi đấu thể thao. Cơ sở dữ liệu này có thể được dùng để so sánh ảnh hưởng của cỏ tự nhiên và lớp cỏ nhân tạo đối với tần suất của tổn thương trong thể thao. Kết quả so sánh được tóm tắt ở bảng 9.3. Chúng cho thấy rằng tần số tổn thương là cao đối với lớp cỏ nhân tạp hơn là đối với cỏ tự nhiên ở bóng đá Mỹ (71% khi thi đấu), ở bóng đá nam (19% khi luyện tập và thi đấu), ở bóng đá nữ (8% khi luyện tập và 27% khi thi đấu) và hockey nữ (27% khi luyện tập và 14% khi thi đấu). Hai loại sân bãi không khác nhau về tần số tổn thương đối với hoạt động tập luyện ở bóng đá Mỹ. 

Thể thao

Giới tính

Hoạt động

Sân bãi

% tổn thương

Năm

 

 

Bóng đá Mỹ

 

 

 

 

Nam

 

 

Luyện tập

Cỏ tự nhiên

11

 

 

1984-1991

 

 

Cỏ nhân tạo

11

Thi đấu

Cỏ tự nhiên

7

Cỏ nhân tạo

12

 

 

 

 

 

Bóng đá

 

 

 

 

 

Nữ

 

 

Luyện tập

Cỏ tự nhiên

27

 

 

1988-1991

 

 

Cỏ nhân tạo

32

Thi đấu

Cỏ tự nhiên

26

Cỏ nhân tạo

31

 

 

Nam

Luyện tập

Cỏ tự nhiên

26

 

 

1988-1991

 

Cỏ nhân tạo

28

Thi đấu

Cỏ tự nhiên

22

Cỏ nhân tạo

28

 

 

Hockey

 

 

 

 

Nữ

 

 

Luyện tập

Cỏ tự nhiên

26

 

 

1988-1991

 

 

Cỏ nhân tạo

33

Thi đấu

Cỏ tự nhiên

23

Cỏ nhân tạo

24

Bảng 9.3. Tóm tắt tổn thương có liên quan tới sân bãi đối với cầu thủ bóng đá Mỹ, bóng đá và hockey dựa trên dẫn liệu của NCAA.

Kết quả của hai nghiên cứu được bàn luận trên tần số tổn thương gợi ý rằng ma sát của mặt tiếp xúc giữa sân bãi với giầy là điều quan trọng để ngăn chặn tổn thương trong thể thao. Cỏ nhân tạo, cũng như bề mặt nhân tạo khác, thường mềm hơn cỏ thiên nhiên hay đất sét. Tuy nhiên, sân bãi nhân tạo trong các nghiên cứu được bàn luận không cho thấy sự giảm tần số tổn thương. Điều này có thể dẫn đến kết luận rằng cái đệm không phải là yếu tố bảo vệ đầu tiên trong các hoạt động thể thao đã được bàn tới. Người ta suy luận rằng đối với các môn thể thao được bàn, ma sát là điều rất quan trọng. Sân bãi tốt nhất cho phép có độ trượt nhưng ngăn cản trật chân. Độ trượt làm tăng khoảng giảm tốc, điều đó tương đương với giảm lực tối đa tác động lên vận động viên. 

Tuy nhiên, có những môn thể thao mà cái đệm cực kỳ quan trọng. Chẳng hạn động tác tiếp đất trong thể dục dụng cụ, như hiện này, không thể thực hiện mà không tổn thương nếu nơi tiếp đất không có đệm như vẫn có. Nói chung, đệm là rất quan trọng cho mọi động tác có thành phần lực thẳng đứng trội, còn ma sát giữa bề mặt và giầy là rất quan trọng đối với mọi động tác có thành phần lực nằm ngang trội. Vì vậy người ta cho rằng với các vận động viên tập hàng ngày hệ số ma sát giữa bề mặt và giầy cho phép là 0,5-1. Tuy nhiên, hệ ma sát này có thể không là biện pháp thích hợp để triển khai chiến lược làm giảm tổn thương trong thể thao. Yếu tố then chốt liên quan với sự ma sát là độ trượt làm giảm sự mang tải của cơ thể vận động viên so với lúc không có độ trượt. Tuy nhiên, lực bên ngoài và bên trong sẽ không bị ảnh hưởng bởi tần số ma sát trong chừng mực vận động viên không trượt. Hơn thế nữa, người ta phải cẩn thận để tránh trật chân, tất nhiên, rất dễ xảy ra trên một sân bãi không cho phép có độ trượt.

Kết luận

Chấn thương trong thể thao được nhiều vận động viên, huấn luyện viên và các chuyên gia y học quan tâm. Những tổn thương trong thể thao thường xuất hiện do lực cơ học quá cao tác động lên một cấu trúc đặc biệt trong cơ thể vận động viên. Điều đấy cho thấy lực tác động và lực hoạt động quá cao, tải cao và động tác có tầm hoạt động quá mức là các yếu tố cơ bản nhất phải được kiểm soát để ngăn chặn các tổn thương trong thể thao. Chiến lược có thể làm ngăn chặn tổn thương trong thể thao bao gồm sự điều chỉnh số lượng luyện tập và thời gian nghỉ ngơi giữa các buổi luyện tập. Giầy thể thao và bề mặt sân bãi trong thể thao có thể làm giảm lực tác động và sức tải của lực hoạt động để kiểm soát và hạn chế vận động của khớp ở các chi dưới, để sắp lại cho thẳng xương và để ảnh hưởng lên đặc tính ma sát giữa giầy và bề mặt. Vấn đề bàn luận trong chương này tập trung chính vào các tổn thương chi dưới. Các tổn thương khác cần áp dụng chiến lược khác.

Có thể bạn quan tâm

Bài viết của: Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm
Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm | 589 Hoàng Hoa Thám, Ba Đình, Hà Nội | Phụ trách chuyên môn: BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) |Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 |Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
1448 bài viết