Sức khỏe A-Z
Biến chứng hạ đường huyết ở người tiểu đường: Nhận biết sớm để tránh nguy cơ hôn mê sâu
Th7
Hạ đường huyết – ‘Sát thủ thầm lặng’ đe dọa người bệnh đái tháo đường
Nhiều người mắc bệnh tiểu đường (đái tháo đường) thường chỉ lo lắng về tình trạng tăng đường huyết mà quên mất rằng, hạ đường huyết mới là mối đe dọa cấp tính nguy hiểm nhất. Nếu lượng đường trong máu sụt giảm đột ngột không được xử lý kịp thời, bệnh nhân có thể nhanh chóng rơi vào trạng thái hôn mê, co giật, thậm chí là tổn thương não vĩnh viễn hoặc tử vong.
Minh chứng thực tế, chỉ trong tháng 5 và 6 năm 2026, Trung tâm Y tế huyện Cẩm Khê (Phú Thọ) đã tiếp nhận cấp cứu liên tiếp 11 bệnh nhân tiểu đường bị hôn mê sâu do tụt đường huyết. Hầu hết các trường hợp này đều đang trong quá trình điều trị bằng thuốc uống hoặc tiêm insulin nhưng gặp sai sót trong sinh hoạt hoặc liều lượng sử dụng.
Thế nào là hạ đường huyết và nguyên nhân do đâu?
Theo Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), một người được xác định là hạ đường huyết khi chỉ số glucose trong máu giảm xuống dưới 3,9 mmol/L (70 mg/dL). Đây là ngưỡng báo động đỏ đòi hỏi người bệnh phải có biện pháp can thiệp ngay lập tức.
Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng tụt đường huyết đột ngột ở người tiểu đường, chủ yếu xuất phát từ:
- Sai sót trong điều trị: Sử dụng quá liều thuốc hạ đường huyết (đặc biệt là nhóm sulfonylurea) hoặc tiêm quá liều insulin.
- Chế độ ăn uống không hợp lý: Nhịn ăn, bỏ bữa hoặc ăn quá muộn sau khi đã uống thuốc/tiêm insulin.
- Vận động quá sức: Tập thể dục cường độ cao kéo dài mà không bổ sung năng lượng kịp thời.
- Tác động từ rượu bia: Uống đồ uống có cồn khi bụng đói làm cản trở quá trình gan giải phóng glucose vào máu.
- Suy giảm chức năng tạng: Người bệnh kèm theo suy gan, suy thận, hoặc mắc đái tháo đường lâu năm khiến cơ thể mất khả năng tự điều chỉnh hormone glucagon và insulin.
Dấu hiệu nhận biết sớm cơn tụt đường huyết
Để tránh biến chứng hôn mê, người bệnh và người nhà cần đặc biệt lưu ý các biểu hiện lâm sàng chia theo các cấp độ sau:
1. Giai đoạn nhẹ và trung bình (Cơ thể phát tín hiệu cảnh báo)
- Cảm giác đói cồn cào, xót ruột.
- Tay chân run rẩy, vã mồ hôi lạnh, da nhợt nhạt.
- Tim đập nhanh, hồi hộp, trống ngực liên hồi.
- Đau đầu, chóng mặt, mệt lả, nhìn mờ hoặc lo âu, bồn chồn.
2. Giai đoạn nặng (Hệ thần kinh bị ảnh hưởng)
- Lú lẫn, mất khả năng tập trung, hành vi thay đổi thất thường.
- Nói ngọng, nói khó, đi đứng loạng choạng như người say rượu.
- Co giật, mất ý thức và nhanh chóng rơi vào hôn mê sâu.
*Lưu ý đặc biệt: Những bệnh nhân bị tiểu đường lâu năm có thể gặp tình trạng hạ đường huyết không triệu chứng. Nghĩa là họ hoàn toàn không có các dấu hiệu cảnh báo ban đầu mà trực tiếp đi thẳng vào giai đoạn hôn mê. Đây là thể bệnh cực kỳ nguy hiểm.
Hướng dẫn sơ cứu hạ đường huyết chuẩn y khoa
Việc xử trí đúng cách trong những phút đầu tiên quyết định trực tiếp đến tính mạng của người bệnh.
Trường hợp người bệnh còn tỉnh táo (Có thể nuốt được)
Áp dụng ngay quy tắc 15:
- Cho người bệnh ăn hoặc uống ngay 15 – 20g carbohydrate hấp thu nhanh. Ví dụ: 1 cốc nước đường đặc, 1/2 cốc nước ngọt/nước trái cây, hoặc 3-4 viên kẹo ngọt.
- Để người bệnh nằm nghỉ ngơi và đo lại đường huyết sau 15 phút.
- Nếu đường huyết vẫn dưới 3.9 mmol/L, tiếp tục lặp lại bước trên.
- Khi đường huyết đã ổn định, hãy cho người bệnh ăn nhẹ (bánh mì, cháo, sữa) để duy trì chỉ số đường huyết an toàn.
Trường hợp người bệnh đã lơ mơ, co giật hoặc hôn mê
- Tuyệt đối không đổ nước đường hoặc nhét thức ăn vào miệng người bệnh vì rất dễ gây sặc vào đường thở dẫn đến suy hô hấp.
- Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn để tránh nuốt phải đờm dãi hoặc chất nôn.
- Nhanh chóng liên hệ cấp cứu 115 hoặc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để truyền tĩnh mạch glucose hoặc tiêm glucagon.
Cách phòng ngừa hạ đường huyết hiệu quả cho người tiểu đường
Để kiểm soát đường huyết ở mức an toàn và ngăn chặn biến chứng nguy hiểm, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị của bác sĩ, không tự ý tăng/giảm liều lượng thuốc hay insulin.
- Duy trì chế độ ăn đúng giờ, không bỏ bữa, phân bổ lượng tinh bột hợp lý trong ngày.
- Nếu có kế hoạch vận động mạnh hoặc tập thể dục kéo dài, hãy ăn thêm bữa phụ trước và trong khi tập.
- Thường xuyên tự đo đường huyết tại nhà, đặc biệt là trước và sau khi tập thể dục hoặc khi cảm thấy mệt mỏi.
- Luôn mang theo bên mình các loại thực phẩm ngọt như kẹo, bánh, đường viên để xử lý nhanh khi cần.
- Chia sẻ kiến thức nhận biết hạ đường huyết cho người thân trong gia đình để được hỗ trợ kịp thời khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
Máy vật lý trị liệu Bộ Quốc phòng
Công ty Cổ phân TSun Việt Nam
[DoctorHome DH14] Máy trị liệu đa năng DoctorHome DH-14 (tiêu chuẩn)
Hỗ trợ cơ xương khớp chi dưới
Thông tin về y học chỉ mang tính tham khảo, bạn cần hỏi ý kiến của thầy thuốc trước khi áp dụng cho mình và người thân. Với mỗi người việc đáp ứng với các liệu trình điều trị là khác nhau tùy thuộc cơ địa bản thân !
Máy vật lý trị liệu Bộ Quốc phòng
Công ty Cổ phân TSun Việt Nam
[DoctorHome DH14] Máy trị liệu đa năng DoctorHome DH-14 (tiêu chuẩn)
Hỗ trợ cơ xương khớp chi dưới
