Đừng Xem Thường Cúm Mùa: Biến Chứng Nguy Hiểm Có Thể Cướp Đi Sinh Mạng Của Cả Người Trẻ Khỏe

Cúm mùa và lầm tưởng về một ‘cơn cảm lạnh thông thường’

Nhiều người trong chúng ta vẫn duy trì thói quen xem nhẹ bệnh cúm mùa, coi đó chỉ là phản ứng thời tiết tự đến rồi tự đi sau vài ngày sụt sịt, hắt hơi. Tuy nhiên, thực tế tại các phòng hồi sức tích cực lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Cúm mùa không hề lành tính như bạn nghĩ. Nó là một tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm có khả năng tàn phá cơ thể một cách nhanh chóng, thậm chí cướp đi sinh mạng của cả những người trẻ tuổi đang sung sức.

Theo chia sẻ từ BSCKII Nguyễn Trung Cấp, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, đơn vị tuyến cuối thường xuyên tiếp nhận các ca truyền nhiễm nguy kịch, tỷ lệ bệnh nhân diễn tiến nặng do cúm mùa vẫn luôn ở mức đáng báo động với hai xu hướng biến chứng rõ rệt.

Hai con đường tàn phá cơ thể của virus cúm

1. Kích hoạt ‘quả bom nổ chậm’ ở người có bệnh nền

Đối với người cao tuổi hoặc những người đang sống chung với các căn bệnh mãn tính như tim mạch, tiểu đường, phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD)… virus cúm đóng vai trò như một ngòi nổ. Khi xâm nhập vào cơ thể, virus này tạo ra một cú sốc hệ thống vô cùng lớn:

• Đột quỵ và Nhồi máu cơ tim: Các nghiên cứu lâm sàng chỉ ra rằng, việc nhiễm cúm có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim lên gấp 6 đến 10 lần và nguy cơ đột quỵ lên gấp 8 lần.
• Biến chứng tiểu đường: Bệnh nhân tiểu đường mắc cúm có nguy cơ phải nhập viện cao gấp 6 lần và nguy cơ tử vong tăng từ 2 đến 3 lần so với người bình thường.
• Suy kiệt dài hạn: Sau khi vượt qua giai đoạn cấp tính, nhiều người lớn tuổi bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng, mất đi khả năng tự chăm sóc bản thân trong một thời gian dài.

2. Tấn công trực diện hệ hô hấp và tim mạch ở người trẻ khỏe

Đừng chủ quan nghĩ rằng cơ thể dẻo dai sẽ miễn nhiễm với biến chứng nặng. Virus cúm hoàn toàn có thể tự hủy hoại các cơ quan đích của một người khỏe mạnh. Những ca viêm phổi nặng dẫn đến suy hô hấp cấp, viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim cấp tính là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy sức tàn phá khủng khiếp của loại virus này.

Gánh nặng tài chính khủng khiếp từ những ca cúm biến chứng

Một ca cúm nhẹ có thể chỉ mất 5 – 7 ngày tự điều trị tại nhà với chi phí tối thiểu. Thế nhưng, một khi đã rơi vào trạng thái biến chứng nặng phải can thiệp hồi sức tích cực (ICU), cuộc chiến sinh tử này sẽ ngốn một lượng kinh phí khổng lồ.

Việc phải sử dụng đến các hệ thống hỗ trợ sự sống tiên tiến như tim phổi nhân tạo (ECMO), lọc máu liên tục, thở máy chức năng cao kết hợp với các dòng kháng sinh, kháng nấm ngoại nhập thế hệ mới có thể đẩy chi phí điều trị lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng cho mỗi ca bệnh. Đây thực sự là gánh nặng tàn khốc về mặt kinh tế đối với nhiều gia đình.

3 sai lầm chí mạng khi tự điều trị cúm tại nhà

Ranh giới giữa việc phục hồi an toàn và rơi vào tình trạng nguy kịch thường bị phá vỡ bởi những thói quen tự điều trị sai lệch sau:

• Tự ý truyền tai nhau dùng kháng sinh và Corticoid: Kháng sinh hoàn toàn bất lực trước virus cúm. Việc tự ý mua kháng sinh chỉ làm tăng nguy cơ kháng thuốc của cộng đồng. Tệ hơn, việc lạm dụng corticoid để hạ sốt nhanh vô tình làm ức chế hệ miễn dịch, mở đường cho vi khuẩn bội nhiễm tấn công mạnh mẽ hơn.
• Sử dụng thuốc hạ sốt chứa Aspirin: Đây là sai lầm đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em và người trẻ tuổi vì Aspirin có khả năng kích hoạt hội chứng Reye – một hội chứng hiếm gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm gây tổn thương não và suy gan cấp tính.
• Chủ quan bỏ qua ‘thời điểm vàng’ cứu mạng: Nhiều người cố chịu đựng tại nhà cho đến khi cơ thể kiệt quệ, tím tái mới gọi cấp cứu. Các bác sĩ cảnh báo cần phải đến viện ngay lập tức nếu xuất hiện các ‘dấu hiệu đỏ’: Sốt cao liên tục trên 48 giờ không đáp ứng thuốc hạ sốt, tức ngực, khó thở, thở dốc, nôn mửa liên tục hoặc tinh thần lơ mơ, lú lẫn.

Chủ động phòng ngừa: Tiêm vắc xin là tấm khiên vững chắc nhất

Trong y học, việc ngăn ngừa một người phải bước chân vào phòng cấp cứu luôn có giá trị nhân văn và kinh tế cao hơn rất nhiều so với việc nỗ lực cứu sống họ ở giai đoạn cuối. Để bảo vệ bản thân và gia đình trước cúm mùa, hãy thực hiện tốt các nguyên tắc sau:

1. Tiêm ngừa cúm nhắc lại mỗi năm: Do virus cúm có khả năng biến đổi kháng nguyên rất nhanh và lượng kháng thể trong cơ thể sẽ hao hụt dần theo thời gian, việc tiêm phòng nhắc lại hàng năm là cách duy nhất cập nhật ‘hồ sơ phòng thủ’ cho hệ miễn dịch trước các chủng virus mới.
2. Tiêm phòng sớm, không đợi dịch bùng phát: Thời điểm vàng để tiêm là trước các đợt giao mùa (Thu – Đông hoặc Đông – Xuân). Tuy nhiên, vì cúm tại Việt Nam có thể xuất hiện quanh năm, thời điểm tiêm tốt nhất chính là ngay lúc này khi bạn còn khỏe mạnh. Cơ thể cần ít nhất 2 tuần sau tiêm để tạo đủ kháng thể bảo vệ.
3. Kết hợp lối sống khoa học: Người có bệnh nền cần kiểm soát tốt các chỉ số huyết áp, đường huyết, giữ gìn vệ sinh đường hô hấp, rửa tay thường xuyên và đeo khẩu trang khi đến nơi đông người để hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo.