Quế chi thang

“Thương hàn luận”

– Tổ thành:

Quế chi

1,5-3 đc

Sinh khương

2-4 lát

Bạch thược

2-3 đc

Đại táo

4-6 quả

Cam thảo

1-2 đc

 

 

– Cách dùng: Ngày uống 1 tễ, sắc với nước, chia làm 2 lần uống lúc ấm, uống xong 1 lát sau, uống 1 bát nhỏ cháo loãng (uống nước sôi còn rất nóng cũng được), làm cho ra mồ hôi nhẹ.

– Công dụng: Giải cơ phát biểu, điều hòa doanh vệ.

– Chủ trị: Ngoại cảm phong tà, đầu đau phát sốt, ra mồ hôi, sợ gió, mũi chảy nước trong, nôn khan, miệng khô khát rêu lưỡi trắng mỏng mà ẩm trơn, mạch phù hoãn hoặc phù nhược, và do doanh vệ bất hòa mà gây ra lúc nóng lúc rét, ra mồ hôi, sợ gió.

– Giải nghĩa của phương: Quế chi giải cơ phát biểu, ôn thông kinh mạch, Bạch thược toan khổ vi hàn, đã có tác dụng liễm âm hòa doanh, hai thứ cùng dùng để hòa lý, một tán, một thu, điều hòa doanh vệ có thể làm biểu tà được giải, lý khí được hòa, là chủ dược trong phương. Sinh khương tân ôn phát tán, giúp Quế chi giải biểu, kiêm có thể khai vị. Đại táo cam hoãn, có thể giúp Bạch thược hòa lý. Cam thảo cam hoãn hòa trung, có thể điều hòa các vị thuốc.

Quế chi thang tuy là phương tễ giải biểu nhưng phối dùng với Bạch thược là thuốc hòa âm, so với phương chuyên phát hãn thì khác nhau. Cho nên phương này ngoài việc có thể dùng ở ngoại cảm phong tà biểu chứng, đối với người sau khi bị bệnh nặng, sau khi đẻ, do doanh vệ bất hòa, lúc nóng lúc rét, tinh thần không phấn chấn, ăn uống giảm sút, mạch hoãn có mồ hôi, đều có thể ứng dụng. Nếu biểu chứng không có mồ hôi hoặc nhiệt thịnh miệng khát, mạch sác thì không nên dùng. Nhiệt thịnh mà dùng nhầm Quế chi thang có khi gặp dẫn tới chảy máu mũi, “Thương hàn luận” dùng phương này thường lấy mạch phù hoãn hoặc phù nhược làm dấu hiệu chỉ chứng. Các y gia đời sau cũng đã thường lấy “mạch hoãn tự có mồ hôi” làm yếu diểm để tuyển dùng phương này. Nếu trên lâm sàng lại hợp chẩn thấy chứng “rêu lưỡi trắng trơn” thì ứng dụng phương này sẽ càng thêm chính xác.

– Cách gia giảm thường dùng: Phương này gia Phụ tử gọi là Quế chi gia phụ tử thang trị phát hãn quá mức, mồ hôi ra không dứt, sợ gió, khó đi đái, tứ chi gập duỗi không dễ dàng. Bỏ Bạch thược thêm Phụ tử, tên gọi là Quế chi phụ tử thang trị phong thấp tự ra mồ hôi, thân thể nặng nề đau đớn, mạch phù mà vô lực.

Phương này gia Cát căn, tên gọi là Quế chi gia cát căn thang trị ngoại cảm phong tà, kinh mạch trở trệ, làm cho kinh mạch không thể rải khắp, mất sự nuôi mềm mại, gây ra cổ gay kéo cứng. Nếu không có mồ hôi, có thể gia Ma hoàng, tức Cát căn thang. Quế chi gia cát căn thang Cát căn thang lại có thể trị hợp ở bệnh của Thái dương và Dương minh, ỉa chảy mà có biểu chứng. Phương này gia Hoàng cầm, tên là Đương đảm thang hiện nay dùng ở ngoại cảm phát sốt, hiệu quả rất tốt.

Phương này gia nặng lượng dùng Bạch thược lại gia đường Mạch nha, tức Tiểu kiến trung thang, nguyên trị lý hư đau bụng. Lại có thể gia vào hoàng kỳ, Đảng sâm, Đương quy đều là biến hóa phát triển của Tiểu kiến trung thang, hiện tại dùng rộng rãi ở bệnh loét ruột, biểu hiện chứng tỳ vị hư hàn.

Có thể bạn quan tâm

Bài viết của: Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm
Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm | 589 Hoàng Hoa Thám, Ba Đình, Hà Nội | Phụ trách chuyên môn: BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) |Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 |Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
1448 bài viết