Sức khỏe A-Z
Trào lưu tiêm ‘bổ não’ tại nhà: Tiền mất tật mang và hiểm họa khôn lường
Th8
Thời gian gần đây, phong trào tự ý tiêm truyền các loại thuốc được gán mác “bổ não” theo liệu trình định kỳ hoặc truyền tai nhau đang ngày càng lan rộng. Nhiều người lớn tuổi thậm chí xem đây là giải pháp phòng bệnh thần kỳ, bất chấp những rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Điển hình như trường hợp một phụ nữ ngoài 60 tuổi đều đặn tiêm 1-2 mũi “thuốc bổ não” mỗi vài tháng để phòng tai biến. Đến khi xuất hiện triệu chứng chóng mặt, người nhà lại lầm tưởng nguyên nhân là do đã ngưng tiêm thuốc từ đầu năm.
Trước thực trạng này, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đã lên tiếng cảnh báo về quan niệm chăm sóc sức khỏe sai lầm và thiếu cơ sở y khoa này.
PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, chia sẻ về rủi ro khi lạm dụng thuốc tiêm bổ não.
Sự thật về các loại “thuốc bổ não” trên thị trường
Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, thuật ngữ “thuốc bổ não” thực chất chỉ là tên gọi dân gian truyền miệng chứ không phải danh mục thuốc chính thức trong phân loại dược lý. Về mặt chuyên môn, các loại thuốc tiêm truyền thường được người dân gọi là bổ não được chia thành 3 nhóm:
- Nhóm tăng cường chuyển hóa, sử dụng oxy của tế bào não: Điển hình là Cerebrolysin, Piracetam, Citicoline.
- Nhóm giãn mạch máu não: Tiêu biểu như Cinnarizin giúp tăng lưu thông tuần hoàn.
- Nhóm kết hợp đa cơ chế: Ví dụ như Phezam phối hợp cả giãn mạch và tăng chuyển hóa.
Các hoạt chất này thường được chỉ định nhằm hỗ trợ phục hồi sau phẫu thuật thần kinh, chấn thương sọ não hoặc đột quỵ cấp tính. Tuy nhiên, các hiệp hội chuyên ngành quốc tế đều xếp mức độ bằng chứng của nhóm thuốc này ở mức thấp và hoàn toàn không bắt buộc. Đặc biệt, chưa có bất kỳ khuyến cáo khoa học nào cho phép tiêm truyền các thuốc này để phòng ngừa đột quỵ hay tăng cường trí nhớ ở người khỏe mạnh.
Nguy cơ sốc phản vệ và biến chứng khi tiêm truyền tại nhà
Tương tự như mọi loại dược phẩm qua đường tiêm khác, thuốc bổ não tiềm ẩn nhiều phản ứng phụ khó lường. Nhẹ thì sưng đau, tấy đỏ tại vị trí đâm kim, buồn nôn, cồn cào thượng vị, tiêu chảy hoặc ngủ gà gật; nặng có thể dẫn đến phản ứng quá mẫn và sốc phản vệ đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Hiểm họa sẽ tăng lên gấp bội nếu người dân tự ý thuê người không đủ chứng chỉ hành nghề y tế đến tiêm truyền tại gia. Trong tình huống xảy ra sốc phản vệ, việc thiếu thốn trang thiết bị và kỹ năng cấp cứu tại chỗ rất dễ dẫn đến hậu quả đau lòng.
Thay vì lạm dụng tiêm truyền, việc duy trì lối sống lành mạnh và kiểm tra huyết áp định kỳ mới là chìa khóa bảo vệ não bộ.
3 nguyên tắc cần nhớ trước khi có ý định tiêm “bổ não”
Để tránh rơi vào cảnh “tiền mất, tật mang”, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh 3 lưu ý cốt lõi:
Máy vật lý trị liệu Bộ Quốc phòng
Hỗ trợ cơ xương khớp chi dưới
1. Người khỏe mạnh trên 50 tuổi không cần tiêm định kỳ
Không có bất kỳ hướng dẫn y khoa nào khuyến nghị người cao tuổi khỏe mạnh phải tiêm bổ não định kỳ. Việc chỉ định tiêm thuốc khi không có bệnh lý là trái với nguyên tắc chuyên môn và y đức.
2. Tuyệt đối không gọi dịch vụ tiêm truyền tự do tại nhà
Nhiều gia đình thuê nhân viên y tế tự do về nhà tiêm thuốc với hy vọng giúp con em học tập minh mẫn hơn hoặc giúp người già bớt đau đầu. Đây là hành động vô cùng nguy hiểm vì nguy cơ thuốc kém chất lượng, phản ứng thuốc không kiểm soát được và nhiễm trùng đường truyền.
3. Ưu tiên đường uống thay vì đường tiêm
Đa số các hoạt chất bổ não đều có dạng viên uống an toàn và tiện lợi. Đường tiêm truyền chỉ nên áp dụng trong cấp cứu hoặc khi người bệnh mất tri giác, không thể nuốt. Đừng bao giờ ngộ nhận rằng thuốc tiêm sẽ tốt hơn thuốc uống.
Bác sĩ Hiếu khuyên rằng, “liều thuốc bổ não” quý giá, an toàn và hoàn toàn miễn phí cho tất cả mọi người chính là: đo huyết áp đều đặn, đi bộ thể dục mỗi ngày, ngủ đủ giấc đúng giờ và ăn giảm muối. Khi xuất hiện các dấu hiệu đau đầu, chóng mặt kéo dài, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa để tìm đúng căn nguyên thay vì tự ý tiêm truyền bừa bãi.
Thông tin về y học chỉ mang tính tham khảo, bạn cần hỏi ý kiến của thầy thuốc trước khi áp dụng cho mình và người thân. Với mỗi người việc đáp ứng với các liệu trình điều trị là khác nhau tùy thuộc cơ địa bản thân !
Máy vật lý trị liệu Bộ Quốc phòng
Hỗ trợ cơ xương khớp chi dưới
