Ngôn ngữ trị liệu

I. Các hình thức rối loạn ngôn ngữ

Nói

Ngôn ngữ trị liệuĐó là khi việc gọi một ly cafe trở thành cả một vấn đề. Đa số người mắc chứng mất ngôn ngữ (MNN) thường khó tìm được từ ngữ. Họ gặp khó khăn khi muốn gọi tên đúng vật thể dù trong đầu họ biết rõ họ muốn nói cái gì. Trong khi nhận thức và tư duy vẫn nguyên vẹn, khả năng thể hiện đã bị mất. Ngoài ra, khá nhiều người bệnh MNN gặp khó khăn khi phát âm từ ngữ nên không thể nói chúng ra một cách lưu loát.

Hiểu

Ngôn ngữ trị liệuKhi hiểu các thông tin trên TV trở thành một việc vô cùng khó khăn. Những người MNN kiểu này thường gặp khó khăn để hiểu từ ngữ, câu nói, nhất là khi người kia nói quá nhanh hoặc nói về những chủ đề lạ. Trong cuộc sống ; những người MNN này thường dựa vào ngữ điệu hay cử chỉ của người nói để hiểu. Nhưng khi nói chuyện qua điện thoại thì hiểu kiểu này rất khó. Họ sẽ cố gắng «dịch » những gì họ nghe thấy, phỏng đoán, nhưng thường là có rất nhiều hiểu lầm và nhiều chỗ không hiểu.

Đọc

Ngôn ngữ trị liệuĐó là khi thường ta có thể đọc ngấu nghiến và đọc rất nhanh nhưng bỗng nhiên ta không thể đọc được nữa. Sự thu nhận thông tin từ việc đọc phụ thuộc một phần vào mức độ trầm trọng của bệnh. Khi thậm chí những việc hàng ngày đơn giản như chọn một số điện thoại, hiểu tờ chương trình TV, hay một danh sách những việc cần làm trở nên khó khăn.

Viết

Ngôn ngữ trị liệuKhi viết là một việc quen thuộc từ bé bỗng nhiên trở thành không thể thực hiện nổi. Viết một lá thư, một tấm thiệp, điền vào đơn…trở thành việc không thể làm nếu không có sự giúp đỡ của người khác.

Tuỳ theo trường hợp, một người bệnh có thể mắc một hay đồng thời nhiều chứng bệnh kể trên.

II. Nguyên nhân MNN

Tất cả mọi người đều có thể bị mắc chứng MNN ở bất kỳ lứa tuổi nào, bất kỳ lúc nào sáng sớm hay giữa trưa, hoặc sau một thương tổn về thần kinh. 

Thương tổn về thần kinh có thể do nhiều nguyên do khác nhau: 

Bệnh mạch máu não : Tai biến mạch máu não

Nguyên nhân thứ nhất : Thường là do chấn động mạnh dẫn đến thương tổn TK một cách trầm trọng. Những thương tổn thường được định vị chính xác và ghi nhận trong các biểu đồ điện não. 

  • Nghẽn mạch máu não:  Sự tắc nghẽn một mạch máu não tiếp theo sau bệnh xơ vữa động mạch hoặc sau cơn nghẽn mạch. 
  • Chảy máu não: Khoảng 10 đến 15 % sau TBMMN.
  • Đứt mạch máu, sau cơn tăng huyết áp hoặc sau khi bị phình mạch.

Những nguyên nhân khác:

Ung thư: (do sự phân chia bất thường của các tế bào), ung thư não dạng lành, u ác, u não di căn.

Trấn thương sọ não : khối máu đọng được định vị qua contusion ou par hématome, trấn thương tổng hợp kèm theo hôn mê.

Do nguyên nhân từ các bệnh lây nhiễm, viêm tấy : nhiễm trùng mưng mủ áp-xe (Sida, Herpès), các nguyên nhân viêm nhiễm hiếm gặp.

Sa sút trí tuệ : nguyên nhân này mang theo các vấn đề về ngôn ngữ, nhưng các triệu chứng thường rất khác nhau, như mất trí nhớ, giảm khả năng nhận thức; bệnh Alzheimer, thoái hoá mạch máu. 

Khả năng phục hồi rất khác nhau tuỳ theo ảnh hưởng của các yếu tố trong đó quan trọng nhất thường là :

  • diễn biến va của thương tổn thần kinh
  • có hay không các triệu chứng phụ như liệt nửa người, làm phức tạp thêm quá trình phục hối
  • tư tưởng và tinh thần của người bệnh
  • các biện pháp điều trị được áp dụng

III. Triệu chứng

Ta thường nói đến chứng MNN khi một người bị mất hoàn toàn hoặc một phần khả năng giao tiếp, nghĩa là khả năng nói, hoặc hiểu những gì ta nói.

Các chuyên viên ngôn ngữ thường phân biệt giữa khái niệm lời nói và ngôn ngữ: 

  • khi một người gặp khó khăn trong việc phát ra từ ngữ, phát âm, ta nói rằng người này có vấn đề về lời nói.
  • khi một người khó khăn khi chọn từ ngữ, hoặc ráp câu hoặc khi muốn hiểu nghĩa của chúng, ta nói người này có vấn đề về ngôn ngữ.

Chứng MNN trước tiên là một chứng bệnh về ngôn ngữ mà đi kèm theo nó thường là các vấn đề về lời nói ; nó cũng bao gồm các vấn đề liên quan đến việc thể hiện cũng như khả năng hiểu ngôn ngữ.

Thường thì chứng MNN bắt đầu khi bệnh nhân không thể gọi tên sự vật, không nhớ được tên người thân, không thể trả lời rõ ràng dù chỉ là từ « không » hay « có ».

Người bệnh MNN thậm chí không thể hoặc gặp khó khăn trong việc : 

  • nói
  • hiểu
  • đọc
  • viết

Chứng MNN gây ảnh hưởng cho cuộc sống của người bệnh và mọi người thân trong gia đình trong việc: 

  • đối thoại
  • điện thoại
  • coi TV
  • nghe radio
  • đọc báo
  • viết thư
  • tính toán
  • tự lo liệu ở những nơi lạ

Tuy nhiên, xin hãy lưu ý :

MNN không phải hậu quả của một chứng bệnh tâm thần, loạn trí hay các chứng bệnh về tâm lý.

MNN không phải hậu quả của bệnh điếc, hay do các bệnh về cơ quan phát âm.

Người bệnh MNN có thể tư duy hoặc giao tiếp nếu ta giúp họ thể hiện điều họ muốn !

Có thể bạn quan tâm

    Bài viết của: Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm
    Phòng khám Thoát vị Đĩa đệm | 589 Hoàng Hoa Thám, Ba Đình, Hà Nội | Phụ trách chuyên môn: BS Mai Trung Dũng | Bác sĩ chuyên khoa cấp II (Đại học y Hà hội - 2015) |Trưởng Khoa Phục hồi chức năng Bệnh viện Quân y 354 |Uỷ viên BCHTW Hội Phục hồi chức năng Việt Nam
    1448 bài viết